Esther de Snoo: ’Stikstofzaken roepen fundamentele vraag op: is een vergunning nog wel een vergunning in dit land?’
Pagina groot in de Telegraaf:
’Stikstofzaken roepen fundamentele vraag op: is een vergunning nog wel een vergunning in dit land?’
Door Esther de Snoo
Terwijl de Tweede Kamer deze woensdag debatteert over het uitblijven van stikstofbeleid, opent milieuactivist Johan Vollenbroek de aanval op boerenvergunningen. Daarmee ligt rechteloosheid op de loer. „Terwijl politici dralen en ruziën, zijn boeren, burgers en natuur aan hun lot overgelaten.”
Klimaatactiegroep Mobilisation for the Environment (MOB), onder leiding van Johan Vollenbroek, wil dat provincies vergunningen intrekt van veehouders in de buurt van natuurgebieden. Volgens MOB stoten deze bedrijven te veel stikstof uit, wat de natuur schaadt. En draalt het kabinet met nieuw stikstofbeleid om natuurschade te voorkomen. Tegelijkertijd betekent het gebrek aan beleid dat rechteloosheid voor boeren en andere bedrijven dreigt.
Proefproces in Noord-Brabant tegen tien veehouders
Een proefproces loopt in Noord-Brabant tegen tien veehouders nabij natuurgebieden. MOB vroeg het provinciebestuur al eerder om in te grijpen. In Limburg oordeelde de rechter dinsdag in een veel kleinere zaak dat intrekking te ver gaat. Daarmee is de onzekerheid niet weg. De Brabantse uitspraak is 16 april.
Als het aan MOB ligt, is de rechtszaak tegen de tien Brabantse boeren nog maar het begin. Ze dreigen met een tsunami in zaken om bestaande vergunningen van in hun ogen ’vervuilende’ bedrijven in te trekken in alle provincies. En zolang er geen nieuw fatsoenlijk stikstofbeleid is, hebben ze vrij spel.
Deze woensdag debatteert de Tweede Kamer over het uitblijven van stikstofbeleid door de commissie-Schoof. Hij stelde in januari een speciale ministeriële werkgroep in die binnen twee maanden met een plan van aanpak moest komen voor de stikstofcrisis. In plaats van maart komt de stikstofgroep, bestaande uit twaalf bewindslieden, later dit voorjaar met ’de eerste contouren’ van een plan, zo liet BBB-minister Wiersma van Landbouw en Natuur ruim een week geleden weten aan de Tweede Kamer. De verwachting is echter dat de commissie nog veel meer tijd nodig heeft. Het ontbreekt binnen het kabinet en ministeries aan kennis, onderling vertrouwen en bestuurlijke moed om met echte oplossingen te komen. Populistische partijen willen nu eenmaal geen moeilijke en mogelijk zelfs pijnlijke beslissingen nemen. Met als gevolg rechteloosheid op het platteland.
Boeren, burgers en natuur aan hun lot overgelaten
Terwijl politici dralen en ruziën, zijn boeren, burgers en natuur aan hun lot overgelaten. Maar het gaat nog verder. De Brabantse stikstofzaak roept een fundamentele vraag op: biedt een rechtsgeldige (natuur)vergunning boeren en burgers nog wel rechtszekerheid? Is een vergunning nog wel een vergunning in dit land?
De onzekerheid die hierdoor ontstaat, is enorm. Net als de onrust. Want deze bedrijven hebben volgens de regels een vergunning gekregen, geïnvesteerd in duurzame oplossingen, en produceren op een zo duurzaam mogelijke wijze ons voedsel. Ze boeren al sinds jaar en dag op de plek met toestemming van de overheid. Nu dreigen ze alles te verliezen. Niet door eigen toedoen, maar omdat de overheid faalt in het maken van juridische gedegen stikstofbeleid.
Ook Johan Vollenbroek wijst naar Den Haag. ’Het kabinet doet niets, terwijl de wet voorschrijft dat er moet worden ingegrepen als de natuur achteruitgaat. Als de minister niet handelt, dan doen wij het maar’, reageert hij desgevraagd.
Actiegroep richt zich op bestaande vergunningen boeren
MOB won in 2019 al de belangrijke PAS-rechtszaak, waarmee het stikstofbeleid van de overheid ongeldig werd verklaard. Nu richt de actiegroep zich dus op bestaande vergunningen van boeren en bedrijven. De kans is groot dat de rechter de actiegroep gelijk moet geven. En dan zijn de rapen pas echt gaar en staat de rechtszekerheid van een ieder op de tocht, buiten hun schuld om. Een situatie waar ik liever niet aan denk.
Alleen de politiek kan de rechterlijke macht uit de wind houden, milieuactivisten de baas blijven en de waarde van bestaande vergunningen overeind houden. Den Haag moet voorkomen dat stikstofvonnissen dit land nog verder schaden en het vertrouwen van boeren, burgers en bedrijfsleven in de overheid en rechtelijke macht onherstelbaar kapot maken.
Esther de Snoo is landbouwjournalist en hoofdredacteur van Nieuwe Oogst
https://thumbs.boeren.online/groot/2023/43/7719-johan-vollenbroek.jpg