'Grootste politieke crisis ooit': Zelensky onder vuur om corruptieschandaal
[quote]De Oekraïense president Volodymyr Zelensky ligt onder vuur na de onthulling van een groot corruptieschandaal. Links en rechts vallen kopstukken van zijn regering om. Kan Zelensky het vertrouwen van zijn bondgenoten én zijn volk behouden?[/quote] 100 miljoen verduisterd
'Grootste politieke crisis ooit': Zelensky onder vuur om corruptieschandaal
'Grootste politieke crisis ooit': Zelensky onder vuur om corruptie
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky ligt onder vuur na de onthulling van een groot corruptieschandaal. Links en rechts vallen kopstukken van zijn regering om. Kan Zelensky het vertrouwen van zijn bondgenoten én zijn volk behouden?
Twee ministers zijn opgestapt, een vriend en voormalige zakenpartner van Zelensky is het land ontvlucht, en nu ligt ook zijn eigen stafchef onder vuur. Er is geen bewijs dat Zelensky zelf betrokken is, maar zijn positie staat wel onder druk.
Het schandaal draait om Energoatom, het staatsbedrijf dat kerncentrales beheert. Figuren binnen de overheid zouden via het bedrijf steekpenningen hebben geïncasseerd, goed voor zo’n 100 miljoen euro. De zaak kwam na vijftien maanden onderzoek aan het licht. De anticorruptiewaakhond had daarvoor meer dan duizend uur aan geheime opnames verzameld.
'Grootste politieke crisis ooit'
"Het is de grootste politieke crisis ooit voor Zelensky", stelt Oekraïne-verslaggever Chris Colijn van RTL Nieuws. De oppositiepartijen in Oekraïne ruiken bloed. Politici die eerder terughoudend waren om de eenheid in oorlogstijd te bewaken, roepen nu op tot de val van Zelensky's kabinet.
Zo wil oud-president Petro Porosjenko een motie van wantrouwen indienen tegen Zelensky's kabinet. Oppositiepolitica Kira Rudik stelde zelfs nieuwe verkiezingen voor. Dat is opmerkelijk, omdat 'verkiezingen tijdens een oorlog grondwettelijk verboden zijn', vertelt Colijn.
Ook binnen Zelensky's eigen partij begint het te rommelen. "Sommige leden overwegen om uit de partij te stappen", vertelt Colijn. "Als dat gebeurt kan Zelensky's partij de meerderheid verliezen. Dan kan het een stuk moeilijker worden om het land te besturen."
Vertrouwen verloren
De onthullingen maken veel los in Oekraïne. Vooral de geheime opnames schieten bij veel Oekraïners in het verkeerde keelgat. Zo klaagde één verdachte in een geheime opname over rugpijn door het sjouwen met zware tassen vol geld.
"Het grote publiek is niet verrast dat dit gebeurt", zegt Colijn. Al voor dit schandaal maakten Oekraïners zich zorgen over toenemende corruptie in het land. "Maar de schaal waarop dit gebeurt en het aantal hooggeplaatste betrokkenen is wel schokkend voor Oekraïners", stelt Colijn.
Oekraïne in ban van smeergeldaffaire rond ex-zakenpartner Zelensky: 'Bij inwoners overheerst woede'
Lees ook
Oekraïne in ban van smeergeldaffaire rond ex-zakenpartner Zelensky: 'Bij inwoners overheerst woede'
Centraal in het schandaal staat Timoer Minditsj, voormalig zakenpartner van Zelensky. "Maar uren voordat er huiszoekingen zouden plaatsvinden, ontvluchtte hij het land", vertelt Colijn. "Dus waarschijnlijk kreeg hij een tip."
Ook de stafchef van Zelensky, André Jermak, wordt genoemd als betrokkene. "Jermak zou het onderzoek hebben verstoord en onderzoekers hebben geïntimideerd", legt Colijn uit.
"Er zijn geen aanwijzingen dat Zelensky persoonlijk betrokken is", verduidelijkt Colijn. "Maar wel meerdere mensen direct om hem heen in de hoogste kringen. Dat roept vragen op."
Opmerkelijk is dat Zelensky eerder dit jaar juist de invloed van de anticorruptiediensten probeerde in te perken. Dat leidde tot felle kritiek in binnen- en buitenland. Uiteindelijk moest Zelensky die beslissing terugdraaien. "Nu vragen mensen zich af of die wet niet was bedoeld om de anti-corruptiewaakhond de mond te snoeren", zegt Colijn.
Oekraïners bereiden zich voor op de koudste winter van de oorlog
Lees ook
Oekraïners bereiden zich voor op de koudste winter van de oorlog
'Corruptie doodt'
Het schandaal komt op een cruciaal moment. Oekraïne staat voor een zware winter, met aanhoudende Russische aanvallen op energie-infrastructuur. Burgers kampen steeds vaker met stroomuitval en kou. Dat juist nu blijkt dat miljoenen zijn verdwenen uit fondsen bedoeld om de energievoorziening te beschermen, zorgt voor woede. "Activisten in Oekraïne roepen vaak: 'corruptie doodt'", zegt Colijn. "En in oorlogstijd kost het letterlijk levens."
De reactie vanuit Europa is redelijk gedempt. Al wordt in Oekraïne gevreesd dat de buitenlandse steun voor het land hierdoor mogelijk in het geding komt, zegt Colijn. "Europese leiders vragen zich af: wat gebeurt er met het geld dat wij sturen naar Oekraïne? Je kan er wel redelijk zeker van zijn dat er achter de schermen flink wordt gebeld."
