Advertentie

Bijna adieu Schoof, maar realiteit plaagt opvolging - Achtergrond stikstofstemming

15 reacties

Hoogedelgestenge vrouwe M Sterk: Hoe verhouden bepalingen uit de habitatrichtlijn tot de grondwet artikel 93

Deze vraag heb ik zowel is Vianen als in Lexmond deze week gesteld aan de deputeerde Sterk en/of haar ambtenaren.

De hoogedelgestrenge vrouwe Sterk en haar onderdanen van het provinciehuis konden geen antwoord geven.

Bij deze het antwoord:

Artikel 93 van de Nederlandse Grondwet en bepalingen van de Habitatrichtlijn (Richtlijn 92/43/EEG) verhouden zich tot elkaar via het leerstuk van rechtstreekse werking en voorrang van internationaal en Europees recht.

1. Artikel 93 Grondwet

Artikel 93 Gw bepaalt:

“Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar hun inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.”

Dit betekent dat:

internationale en Europese regels rechtstreeks in de Nederlandse rechtsorde kunnen werken;

geen omzettingswet nodig is als een bepaling “een ieder verbindend” is;

nationale rechters die bepalingen rechtstreeks moeten toepassen.

2. De Habitatrichtlijn als EU-recht

De Habitatrichtlijn is:

een EU-richtlijn, vastgesteld door een volkenrechtelijke organisatie (de EU);

gericht tot de lidstaten, maar bevat ook concrete en dwingende verplichtingen.

In beginsel moeten richtlijnen worden omgezet in nationaal recht (in Nederland vooral via de Wet natuurbescherming / Omgevingswet). Toch kunnen bepalingen van een richtlijn rechtstreekse werking hebben.

3. Rechtstreekse werking van bepalingen van de Habitatrichtlijn

Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU (o.a. Van Duyn, Marshall, Waddenvereniging) geldt:

Een richtlijnbepaling heeft rechtstreekse werking wanneer zij:

voldoende duidelijk en nauwkeurig is;

onvoorwaardelijk is;

niet of onjuist is omgezet;

wordt ingeroepen tegen de overheid (verticale werking).

Verschillende kernbepalingen van de Habitatrichtlijn voldoen hieraan, met name:

artikel 6, leden 2 en 3 (bescherming van Natura 2000-gebieden);

deze bepalingen worden in Nederland regelmatig rechtstreeks toegepast door de rechter.

4. Koppeling met artikel 93 Grondwet

Artikel 93 Gw vormt de constitutionele basis voor:

de doorwerking van EU-richtlijnen in de nationale rechtsorde;

het buiten toepassing laten van strijdig nationaal recht.

Concreet:

Als een bepaling van de Habitatrichtlijn “een ieder verbindend” is,

dan werkt zij rechtstreeks in Nederland op grond van artikel 93 Gw;

en moet de rechter strijdige nationale regels buiten toepassing laten (in samenhang met art. 94 Gw).

5. Gevolgen in de praktijk

Bestuursorganen moeten vergunningen toetsen rechtstreeks aan art. 6 Habitatrichtlijn.

Burgers en milieuorganisaties kunnen zich voor de rechter beroepen op deze bepalingen.

Nationale regelgeving die onvoldoende bescherming biedt, kan worden gepasseerd.

6. Samenvattend
Aspect Betekenis
Art. 93 Gw Geeft directe werking aan EU-bepalingen die een ieder verbinden
Habitatrichtlijn EU-richtlijn met deels rechtstreeks werkende bepalingen
Gevolg Rechter past bepaalde artikelen van de Habitatrichtlijn rechtstreeks toe
Praktijk Grote invloed op natuurvergunningen en stikstofbeleid

26 reacties