Grootste angel stikstofbrief zit in grondgebondenheid - Opinie Lubbert van Dellen

In een omvangrijke brief met veel bijlagen over het stikstofbeleid laat minister Van Essen (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) zien dat hij wil meedenken met de sector. Tegelijkertijd zijn de plannen harde ingrepen om tot vergunningverlening te komen, maar ontbreekt een echte toekomstvisie op leefbaarheid. Door op het laatste moment eisen voor grondgebondenheid mee te nemen, wat eigenlijk niet bij het stikstofbeleid hoort, wordt een bijna onhaalbaar element toegevoegd. Dit punt moet herzien worden. Ruimte voor sturing via management De plannen zijn streng; de ammoniakuitstoot moet met 46% omlaag. Hoewel scherp, biedt de gekozen doelsturing agrarische ondernemers wel de ruimte om via management, innovatie en vakmanschap zelf oplossingen te vinden. Dat is een uitdaging; niet gemakkelijk, maar haalbaar. Positief is ook de aandacht voor het vergunningenbeleid, al is nog onduidelijk hoe gedupeerde bedrijven, met name de PAS-melders en interimmers die er het langst op wachten, hun vergunning concreet gaan krijgen. Zwaar offer in de bufferzones De theorie en praktijk schuren bij de aanpak van de bufferzones rond Natura 2000-gebieden. Van de tien bedrijven kunnen straks waarschijnlijk maar twee of drie echt verder. Hoewel de minister kiest voor een vrijwillige route van agrarische ondernemers die stoppen, is er in die zones simpelweg niet voor alle bedrijven de mogelijkheid om aan de eisen te gaan voldoen. Dit komt in de praktijk neer op gedwongen stoppen of verplaatsen. Dat heeft een enorme impact op gezinnen en de leefbaarheid. Onhaalbare grondgebondenheid raakt inkomen De grootste angel zit in de grondgebondenheid. Bovenop de stikstofaanpak en de uitdaging rond Natura 2000-gebieden eist de minister van melkveehouders maximaal 2,6 GVE per hectare en dat het bouwplan voor zand- en lössgronden voor ten minste 85% uit gras of rustgewassen bestaat. Dit is voor melkveehouders totaal onhaalbaar. Op deze droge gronden is 60% al een enorme uitdaging. Maar dit zou nog mogelijk zijn, bijvoorbeeld door samen te werken met akkerbouwers. De huidige 85%-eis biedt echter nul perspectief, raakt het inkomen hard en heeft niets met stikstof te maken. Immers voor een lage ammoniakuitstoot voer je naast gras liever iets anders. Lubbert van Dellen Senior Bedrijfsadviseur & Marktdirecteur agro bij Flynth Adviseurs en Accountants

Nieuwe reacties

Mogelijk 700 boeren raken ongebruikte stikstofruimte vanaf 1 juli kwijt

Vanaf 1 juli begint de provincie met het intrekken van ongebruikte stikstofruimte in vergunningen. De hoeveelheid stikstofruimte in een vergunning bepaalt hoeveel stikstof van een bedrijf neer mag komen in kwetsbare natuurgebieden. Veehouders die drie jaar of langer niet (meer) actief zijn of geen gebruik hebben gemaakt van de toestemming om een nieuwe stal te bouwen, maken geen gebruik van de stikstofruimte in hun vergunning en kunnen deze dus kwijtraken. De provincie doet dit om te voorkomen dat slapende stikstofruimte alsnog wordt benut en zo schade aan de natuur veroorzaakt. Daarnaast pakt de provincie de grote industriële uitstoters in Brabant aan met een maatwerkaanpak. Voor de industrie geldt dat stikstofruimte vijf jaar onbenut moet zijn voordat deze kan worden ingetrokken. Er is gekozen voor maatwerk, vanwege de verschillen in de manier waarop grote bedrijven werken. Voor boeren geldt dit niet, omdat zij grotendeels op dezelfde manier werken. In totaal gaat het om 500 tot 700 mogelijke veehouders. Daarvan hebben er 200 tot 300 een slapende vergunning en 300 tot 400 een ongebouwde stal. Het intrekkingsbeleid geldt niet voor boeren met een actief bedrijf die minder dieren houden dan hun vergunning toestaat. Het gaat slecht met de natuurHet voorkomen van nieuwe stikstofuitstoot is nodig, omdat het slecht gaat met kwetsbare natuurgebieden. Dit komt onder meer doordat er te veel stikstof in die natuur terechtkomt. Daarom moet de uitstoot in Brabant drastisch omlaag en moet de natuur kunnen herstellen. Om die reden is het al lange tijd vrijwel onmogelijk om een vergunning te krijgen voor projecten waarbij stikstof in kwetsbare natuur terechtkomt. Denk aan het uitbreiden van veehouderijen, maar ook aan het bouwen van huizen en de aanleg van wegen en andere infrastructuur. De provincie kiest ervoor om stikstofruimte die niet in gebruik is, in te trekken om erger te voorkomen. Bijvoorbeeld dat volledige vergunningen van actieve bedrijven worden vernietigd. De afgelopen jaren zette de rechter regelmatig een streep door stikstofvergunningen van bedrijven. Wanneer dat gebeurt, heeft de provincie geen controle over welke bedrijven en projecten worden geraakt. Snel bouwen?Anderhalf jaar geleden werd de maatregel al aangekondigd. Dat moest volgens de wet, zodat ondernemers nog genoeg tijd hadden om hun stikstofruimte in gebruik te nemen, bijvoorbeeld door een nieuwe stal te bouwen. Het effect hiervan had kunnen zijn dat bedrijven snel, zolang het nog kon, gingen bouwen of uitbreiden. Die vrees had de provincie niet. Waarom zou een bedrijf de ruimte ineens wel in gebruik nemen na die jarenlang te hebben laten liggen, was de redenering. Ongetwijfeld zullen enkele bedrijven dit wél hebben gedaan, maar de impact daarvan zal uiteindelijk meevallen, zo schatte de provincie in november 2024 in. Niet meteen intrekkenHet intrekken van vergunningen begint niet direct op 1 juli. Voordat slapende stikstofruimte wordt ingenomen, moet eerst worden vastgesteld of een bedrijf daadwerkelijk niet (meer) actief is of dat een stal niet is gebouwd. Pas na een procedure met de mogelijkheid tot inspraak kan een besluit worden genomen.

Nieuwe reacties

1 mol

Hier een uitleg hoe we niet uit de vergunningcrisis komen. Een vergunningcrisis die ontstaan is door 12 jaar kabinetten Rutte. BBB doet haar uiterste best om in ander half jaar tijd te reparren wat partijen als VVD en CDA in 12 jaar hebben veroorzaakt. Maar helaas gaat dit niet goed. zo Vooropgesteld, de vergunningverlening moet zo spoedig mogelijk weer op de gang komen. Daarom mijn uitleg. Allereerst artikel 6 lid 3 3. Voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van het gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor zo'n gebied, wordt een passende beoordeling gemaakt van de gevolgen voor het gebied, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingen van dat gebied. Gelet op de conclusies van de beoordeling van de gevolgen voor het gebied en onder voorbehoud van het bepaalde in lid 4, geven de bevoegde nationale instanties slechts toestemming voor dat plan of project nadat zij de zekerheid hebben verkregen dat het de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied niet zal aantasten en nadat zij in voorkomend geval inspraakmogelijkheden hebben geboden. Basiskennis voor de kiem van de oplossing. 10 keer lezen! Ik behandel eerst nu het eerste deel dat gaat over significante gevolgen van een plan of project, individueel of gezamenlijk met andere projecten en plannen ,voor de aangewezen gebieden (N2000). De huidige rekenkundige ondergrens (RKO) is 0.005 mol N per ha . Het kabinet heeft het voornemen om de RKO te verhogen naar 1 mol N per ha per jaar. Maar het blijft een rekenkundige ondergrens, een meetdetectie limiet, een waarde voortgekomen uit de gebruik van modellen. Maar verlangt artikel 6 lid 3 dit? Nee. Zij verlangt een beoordeling van een project of plan op haar significante effecten op de aangewezen natuur. Is dat stikstof? Nee, dat hoeft niet, maar dat leg ik op een later moment uit. Dus , is een vorm van een rekenkundige ondergrens benadert vanuit het model, een afkapwaarde waarbij er nog wel en geen significante effecten zijn op de natuur? Dat mogen jullie zelf beoordelen. (en waarom begin ik daar nu over? Noem het voortschrijdend inzicht in een tijds stramien waarbij mijn tijd schaars is en mijn budget nihil, maar ik hoop wel dat het kabinet de komende reeksen van informatie ter harte neemt)

Nieuwe reacties

LTO: Feiten over het stikstofbeleid

We zien berichten rondgaan in app-groepen waarin onrust wordt gecreëerd over het breed gedragen stikstofplan van LTO en NAJK (opgesteld met alle provincies, gemeenten en waterschappen). Daarbij worden pertinent verkeerde stellingnames gedaan. In dit bericht zetten we nogmaals de feiten op een rij: De enige route uit het stikstofslot is een tweesporen-aanpak: aanpassen van het wettelijk kader én gelijktijdig werken aan emissiereductie. Daarover zijn vrijwel alle deskundigen, hoogleraren, juristen en de minister van LVVN het inmiddels eens. Het is óók de uitkomst van een diepgaande analyse door een van de meest gerenommeerde advocatenkantoren van Nederland, in opdracht van LTO: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/02/2025.02.18-Notitie-meer-dan-papier-Finaal.pdf Partijen die beweren dat we van het stikstofslot kunnen komen, vergunningverlening weer op gang kunnen brengen en PAS-melders kunnen legaliseren zonder emissiereductie en gelijktijdige aanpassing van het juridisch kader, verkopen illusies. We zijn ervan overtuigd dat dat niet in het belang is van boeren en tuinders in Nederland. Op basis van de conclusies van Houthoff advocaten hebben we het ‘bouwstenendocument emissiereductie landbouw’ opgesteld. 👉 Lees hier ons bouwstenendocument: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/07/Gezamenlijke-bouwsteen-emissiereductie-landbouw.pdf 👉 Deze brief stuurde LTO-voorzitter Ger Koopmans bij openbaarmaking van het bouwstenendocument aan alle LTO-leden: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/07/Ledenbrief-Ger-Koopmans-over-stikstofplan.pdf 👉 Deze vlog van LTO-voorzitter Ger Koopmans vat de kern van het plan nog eens samenvat: https://www.youtube.com/watch?v=-7KPrj575F0; 👉 Kijk hier het webinar terug waarin we dieper ingaan op de inhoud en achtergronden van het bouwstenendocument: https://www.lto.nl/ledenwebinar-stikstofplan-terugkijken/ Onze tweesporen-aanpak is (deels) overgenomen in verkiezingsprogramma’s van politieke partijen die de Nederlandse land- en tuinbouw goed gezind zijn. Partijen die beweren dat inzet op emissiereductie en aanpassing van het juridisch kader niet nodig is, krijgen geen voet aan de grond. De reden daarvoor is dat jarenlange pogingen laten zien dat er geen alternatief is. Het is veelzeggend dat ook de minister van LVVN ons plan grotendeels heeft omarmt. Wij blijven ons hard maken voor een uitweg uit het stikstofslot op zo’n manier dat boeren en tuinders zelf aan het stuur staan, toekomstperspectief en ontwikkelruimte krijgen, dat vergunningverlening weer los komt en PAS-melders gelegaliseerd kunnen worden. Het is van belang om als agrarische sector gezamenlijk en eendrachtig te werken aan een realistische uitweg uit het stikstofslot met toekomstperspectief voor boeren en tuinders.

Nieuwe reacties

VNO-NCW aan kabinet: grote zorgen over stikstofplan BBB-ministers

Werkgeversorganisatie VNO NCW maakt zich grote zorgen over de oplossing die demissionair BBB-minister Wiersma wil kiezen om Nederland van het stikstofslot te halen. Vanochtend werd via de NOS duidelijk dat daarover in het kabinet onenigheid is. De BBB wil de ondergrens voor de stikstofuitstoot verhogen, zodat bouwprojecten en uitbreidingsplannen kunnen doorgaan, maar de ministers van de VVD willen eerst zekerheid dat die aanpassing juridisch standhoudt. Ze zijn bang dat ondernemers anders later in problemen komen. VNO NCW deelt die vrees, staat in een brandbrief aan premier Schoof die in handen is van de NOS. De werkgeversorganisatie wil dat het verhogen van de ondergrens eerst juridisch wordt getoetst in een proefproces. 'Grote problemen' Volgens VNO NCW kunnen bedrijven in grote problemen komen als de plannen van Wiersma doorgaan. In adviezen van de landsadvocaat staat dat verleende vergunningen later alsnog illegaal kunnen blijken. De werkgeversorganisatie schrijft dat meer dan 90 procent van de vergunningsaanvragen die nu niet kunnen doorgaan onder de grens valt die Wiersma wil trekken. Als die in één keer vergunningsvrij door kunnen gaan vergroot dit de stikstofuitstoot en bestaat het risico dat de projecten bij de rechter later alsnog sneuvelen. Dit kan schade opleveren aan projecten die al gestart zijn en bijvoorbeeld niet afgemaakt mogen worden. "Het gaat niet alleen om woningen, maar ook om fabrieken, uitbreiding van bedrijven en stroomkabels die in aanbouw zijn; hier moeten dan de werkzaamheden stilgelegd worden, met grote schade als gevolg", schrijft de organisatie in de brief. Het kabinet spreekt dinsdag weer over de plannen. De BBB stelt dat met de ondergrens er gebouwd kan worden "aan een veiliger Nederland", maar dat de VVD dat tegenhoudt. Op X zegt de BBB daarom geen tegenwerking meer te dulden.

Nieuwe reacties

BBB-leider Van der Plas zegt interview Nijmegen af na uitlekken gesprekslocatie

BBB-leider Caroline van der Plas heeft een verkiezingsgesprek met studenten van de Radboud Universiteit en journalisten van dagblad De Gelderlander afgezegd. Ze vond dat haar veiligheid in het geding was nadat de locatie van het gesprek, dat volgens de partij "strikt geheim" had moeten blijven, was uitgelekt. Het gesprek was onderdeel van een reeks interviews met lijsttrekkers die het AD met de regionale titels in aanloop naar de verkiezingen organiseert. Het was aanvankelijk de bedoeling dat Van der Plas het gesprek zou voeren op de campus van de universiteit. De BBB zag dit volgens De Gelderlander uit veiligheidsoverwegingen niet zitten, waarna het gesprek werd verplaatst naar de redactie. Hier zou het gesprek gevoerd worden met een kleine groep studenten. Ook die locatie had geheim moeten blijven, aldus de BBB. Toch lekte Van der Plas' komst naar Nijmegen uit. Op sociale media riepen activistische groepen, waaronder de pro-Palestijnse actiegroep Nijmegen Encampment, op tot acties tegen de aanwezigheid van de BBB-leider, schrijft Omroep Gelderland. Op de accounts van de groep verschenen berichten als: 'Stop inviting zionists to our spaces'. 'Diep triest' Die oproep bracht Van der Plas in een situatie waarin haar veiligheid niet kon worden gewaarborgd, meldt haar partij. Uit voorzorg besloot ze daarom het gesprek definitief af te zeggen. "Ik wilde het gesprek dinsdag met open vizier aangaan. Dat wordt mij nu door pro-Palestijnse activisten onmogelijk gemaakt. Het is diep triest, maar mijn veiligheid gaat boven alles", reageert Van der Plas. Hoofdredacteur Joris Gerritsen van De Gelderlander laat aan de NOS weten de situatie "heel vervelend" te vinden. Volgens Gerritsen is die bijeenkomst vooraf nergens bekendgemaakt. "Voor mijn gevoel hebben we er geen grote ruchtbaarheid aan gegeven", zegt hij. Hij vervolgt: "Toen de oproepen op sociale media verschenen, zijn wij daarvan door de politie op de hoogte gebracht. Vrij snel daarna liet Van der Plas weten het gesprek af te zeggen." Gerritsen zegt begrip te hebben voor de keuze van Van der Plas, maar er wel van te balen. "Ik snap het wel, maar ik baal dat Van der Plas zich door omstandigheden onveilig voelde en niet meer wilde komen", zegt hij. "We vinden het belangrijk dat alle lijsttrekkers de kans krijgen om zo'n interview te doen, en we vinden dat de BBB daar bij hoort."

Nieuwe reacties

Combinatie van realistische normen én stikstofreductie haalt Nederland van stikstofslot

Sinds 2019 zit Nederland op het stikstofslot. De vergunningverlening voor woningen, bedrijven en infrastructuur ligt stil. Slechts acht agrarische PAS-melders kregen in zes jaar tijd een vergunning. De oorzaak? Oorspronkelijk de PAS-regeling van 2015, maar met name ook de stikstofwet van 2021, aldus Flynth. "Met de inzichten van vandaag zijn de in de wet opgenomen reductiedoelen niet te realiseren." De gevolgen zijn ernstig en stagneren duurzame groei. "Bedrijven kunnen niet uitbreiden, diverse woningbouwprojecten vertragen enorm of worden niet gerealiseerd en de aanleg van wegen en vliegvelden ligt stil. De economie hapert, de samenleving stagneert. En de problemen stapelen zich dagelijks op. Het verschil met andere landen wordt groter en groter." De wet bevat enkele fundamentele fouten die de overheid kent, maar die oplossen is niet gemakkelijk en vergt alle focus, aldus Flynth. De oplossing voor het opheffen van het juridisch stikstofslot is volgens het accountants- en adviesbureau tweeledig: pas de wet aan naar realistische, Europese normen én zet een eerste, haalbare stap in stikstofreductie. "Die stap hoeft niet groter te zijn dan de stap die de EU eist, maar groot genoeg om weer vergunningen te kunnen verlenen. Met de ene hand de stikstofwet corrigeren, met de andere hand reductie realiseren. Zeker met technologische oplossingen en investeringen in innovatie is nog veel stikstofreductie mogelijk, zonder daarmee krimp van agro-locaties heel dicht bij natuurgebieden uit de weg te gaan." "Als we op dezelfde voet verdergaan, blijft Nederland op slot. Geen nieuwe vergunningen voor bedrijven en bewoners, geen nieuwe woningen, geen economische groei, geen maatschappelijke vooruitgang. Dat is onnodig én onacceptabel en zet Nederland op steeds grotere achterstand in EU-verban

Nieuwe reacties

Prikkebordconsultatie: Onderhandelingsmacht in tijden van melkschaarste

In de uitspraak van de ACM in de zaak tussen Lactalis en de leveranciersvereniging LVLC over oneerlijke handelspraktijken (https://www.acm.nl/system/files/documents/acm-verklaart-bezwaren-tegen-besluit-lactalis-vanwege-overtreding-wet-ohp-ongegrond.pdf) komt zes keer de term onderhandelingsmacht voor. Onderhandelingsmacht is de mate waarin afnemers of leveranciers de prijzen of voorwaarden van hun af te nemen of te leveren producten of diensten kunnen beïnvloeden. Je zou verwachten dat in tijden van melkschaarste de leveranciers van particuliere zuivelondernemingen over een grote onderhandelingsmacht beschikken, zeker als ze zich hebben verenigd zoals de leveranciers van Vreugdenhil en Lactalis. Alle zuivelondernemingen zijn immers op zoek naar nieuwe leveranciers/leden, en door te dreigen met overstappen moeten de particuliere zuivelondernemingen de melkprijs wel verhogen om verzekerd te zijn van voldoende melk. In werkelijkheid blijkt de onderhandelingsmacht van leveranciersverenigingen zwaar tegen te vallen. Zo bungelt de melkprijs van Vreugdenhil dit jaar onderaan in melkprijsvergelijkingen (https://www.prikkebord.nl/topic/353020/) en is Lactalis in staat om de leveranciersvereniging te passeren als er over een nieuw melkprijsbeleid moet worden onderhandeld (zie nr. 99 in de uitspraak) De vraag aan de bezoekers van het prikkebord is dus: wat moeten de leveranciersverenigingen van Vreugdenhil en Lactalis doen om hun onderhandelingsmacht ten opzichte van Vreugdenhil en Lactalis te vergroten?

Nieuwe reacties

Initiatiefwet landbouw gepresenteerd: Holman (NSC) & Grinwis (CU) kiezen voor grondgebonden perspectief

Harm Holman (Nieuw Sociaal Contract) en Pieter Grinwis (ChristenUnie) presenteren initiatiefwet landbouw: “Grondgebonden verder met perspectief” Na decennia van onduidelijkheid in het landbouwbeleid is er nu een concreet wetsvoorstel dat boeren een helder perspectief biedt voor de toekomst. Maandag 1 september presenteren Kamerleden Harm Holman (NSC) en Pieter Grinwis (CU) de initiatiefwet grondgebonden landbouw en verantwoorde mestafzet in Nieuwspoort. Met dit wetsvoorstel komt er eindelijk duidelijkheid voor boeren en de hele keten. Het voorstel versterkt de grondgebondenheid in de melkveehouderij, zorgt voor een verantwoorde mestafzet en biedt boeren structurele vergoedingen voor maatschappelijke prestaties zoals het verbeteren van waterkwaliteit, biodiversiteit en stikstofreductie. Hiermee worden knelpunten aangepakt die het maatschappelijke debat in Nederland al jaren domineren. Harm Holman: “Met deze wet maken we een einde aan de onzekerheid. We hebben helemaal niet zoveel nieuws bedacht. Het is bijna onverteerbaar dat boeren al zolang in onzekerheid zitten. We geven ze eindelijk helderheid. Boeren kunnen weer boeren, banken kunnen weer financieren, vergunningen kunnen weer verleend worden. Dit is de enige reden dat ik naar Den Haag ben gekomen: omdat ik wil helpen de landbouw vorm te geven. Hiermee leveren we een bijdrage aan de oplossing. Het landbouwakkoord was een goede poging, het is zonde dat dat is mislukt. Nu maken we fundamentele keuze. Waar landbouw mogelijk is, geef je boeren de ruimte en zetten we in op maximale voedselproductie. Boeren kunnen daarzonder al te veel poespas ondernemen. Tegelijkertijd vragen we in andere gebieden meer van boeren als maatschappij, daar moeten we ze dan ook gezamenlijk voor betalen. We laten de keuze zoveel mogelijk aan de boer en wat bij de boer past.” Pieter Grinwis: “De Tweede Kamer heeft vorig jaar aan minister Wiersma gevraagd om voor de zomer van 2025 een voorstel voor te leggen hoe grondgebondenheid in de melkveehouderij concreet ingevuld gaat worden. Dat voorstel ligt er niet en ik heb er ook geen vertrouwen in dat de minister binnenkort wel met een concreet wetsvoorstel op de proppen komt, terwijl de tijd dringt: Nederland heeft aan Brussel beloofd dat de Nederlandse melkveehouderij in 2032 grondgebonden is. En daarom hebben Harm en ik de handschoen opgepakt en komen we met een realistisch wetsvoorstel om de balans tussen koeien, grond, water en natuur te herstellen. De meeste melkveehouders merken hier overigens weinig van, omdat ze nu al aan de grondgebondenheidsnorm voldoen. Daarbij maken we het ook nog eens aantrekkelijk voor melkveehouders om samen te gaan werken met akkerbouwers.” We beseffen dat we hiermee ingrijpen in de structuur van de Nederlandse landbouw. Daarom dienen we het voorstel niet gelijk in, maar starten we met een consultatieronde. We willen namelijk graag weten wat boeren, burgers en buitenlui ervan vinden, en wat nog anders en beter kan aan ons voorstel.” Oplossingen voor grote maatschappelijke uitdagingen De landbouwsector kampt al decennia met een opeenstapeling van problemen: een te hoge stikstofuitstoot, slechte waterkwaliteit, verminderde biodiversiteit en onduidelijk beleid van de overheid. Het wetsvoorstel biedt hiervoor drie concrete oplossingen: Grondgebonden melkveehouderij: Duidelijke normen voor grasland per koe, zodat bedrijven in balans zijn met hun grond. Maatschappelijke landbouwgebieden: Boeren die maatschappelijke diensten leveren, ontvangen hiervoor een structurele vergoeding van €1000 tot €2500 per hectare. Verantwoorde mestafzet: Mest wordt binnen 100 kilometer of binnen drie regio’s afgezet, om overschotten en milieuschade te voorkomen. Vervolgtraject De wet gaat maandag na de presentatie in internetconsultatie. Iedereen kan de komende maand reageren. Daarna wordt het wetsvoorstel met memorie van toelichting voorgelegd aan de Raad van State voor advies. Korte intro: https://www.youtube.com/watch?v=4U47Tf0IHdU Langere toelichting, wat regelt het voorstel: https://www.youtube.com/watch?v=WAQsDLViQho Harm (s)preekt uit zijn boerenhart: https://www.youtube.com/watch?v=bRjKn7JgmpQ

Nieuwe reacties

Landbouw en klimaat – een open vraag

Beste leden, Omdat ik merk dat mijn eerdere bijdragen mogelijk niet goed zijn overgekomen of onvoldoende aansluiting vonden, wil ik het vandaag anders aanpakken — door een open vraag te stellen. Ik ben klimaatswetenschapper en volg met veel interesse het debat over landbouw en klimaat. Vanuit mijn expertise zie ik de urgente uitdagingen rond klimaatverandering. Tegelijkertijd heb ik veel respect voor het werk dat boeren dagelijks verzetten om voedsel te produceren en hun bedrijven in stand te houden. Daarom mijn vraag aan jullie: Wat weegt voor jullie zwaarder of voelt urgenter aan: het beschermen van het klimaat, of het voortbestaan van de landbouw zoals die nu is ingericht? En misschien nog belangrijker: Zien jullie die twee doelen als onverenigbaar, of geloven jullie dat landbouw en klimaatbeleid hand in hand kunnen gaan? Ik stel deze vragen niet om te polariseren, maar om oprecht te begrijpen hoe jullie dit beleven — vanuit jullie perspectief, praktijkervaring en waarden. Met respect en oprechte nieuwsgierigheid, Henk Maarsen (Aangezien er tevens om een dialectversie is verzocht, heb ik deze hieronder bijgevoegd. Ik wens te benadrukken dat deze dialectversie door een kunstmatige intelligentie is gegenereerd, aangezien ik zelf geen dialect spreek en mijn achtergrond wetenschappelijk is. Daarnaast keur ik het gebruik van grensoverschrijdende taal, alsmede inhoudelijke onnauwkeurigheden, nadrukkelijk af.) Beste luitjes, Ik merk dat mien vorige berichtn misschien niet goed overkwamen of dat ik niet goed aansloeg, dus wil ik 't vandaag anders doen — met een open vraog. Ik ben een klimaatswieten­schapper en volg met belangstelling 't gesprek over landbouw en klimaat. Vanuit mien werk zie ik de grote uitdagingen die klimaatverandering met zich meebrengt. Tegelijk heb ik veul respekt veur het harde wark wat boeren iedere dag doen om eten te maken en hun bedrijf draaiende te houden. Daorum wil ik jullie graag vragen: Wat vinden jullie belangrijker of urgenter: ’t beschermen van ’t klimaat, of dat de landbouw kan blieven zoals die nou is? En misschien nog belangrijker: Vinden jullie dat die twee doelen tegenoverelkaar staan, of denken jullie dat landbouw en klimaatbeleid best samen kunnen? Ik vraog dit niet om ruzie te maken, maar om eerlijk te weten hoe jullie d’r in staan — vanuit jullie eigen ervaring en mening. Met respekt en oprechte nieuwsgierigheid, Henk Maarsen

Nieuwe reacties

NSC-Kamerlid Harm Holman komt met initiatiefwet Grondgebondenheid

PERSBERICHT - ‘Ruimte voor boeren om te boeren, vergoeding voor maatschappelijke opgaven’ Den Haag, 1 juli 2025 – Tweede Kamerlid Harm Holman komt na de zomer met een initiatiefwet om Grondgebonden landbouw te verankeren in de wet. Het voorstel maakt onderscheid tussen een agrarische hoofdstructuur, met een focus op voedselproductie, en maatschappelijke landbouwgebieden, met meer ruimte voor natuur en aanvullende vergoedingen. Hiermee komt er voor boeren eindelijk duidelijkheid en handelingsperspectief, in het al decennialang vastzittende landbouwdossier. Boeren weten al jaren niet waar ze aan toe zijn: regels veranderen voortdurend. Tegelijkertijd stapelen maatschappelijke problemen zich op: de stikstofuitstoot blijft te hoog, de waterkwaliteit voldoet niet aan Europese normen en natuurdoelen worden niet gehaald. Zonder duidelijke keuzes in het landgebruik en landbouwbeleid blijven deze opgaven onoplosbaar. Nederland moet van het slot. Met dit wetsvoorstel krijgen boeren weer perspectief en pakken we grote maatschappelijke uitdagingen zoals stikstof, waterkwaliteit en biodiversiteit aan. "Het is tijd voor beleid dat werkt voor boer én omgeving," aldus Harm Holman, Tweede Kamerlid voor Nieuw Sociaal Contract en ex-melkveehouder uit Drenthe. "We zetten hiermee een fundamentele stap richting structuur en zekerheid, waar de sector al jaren op wacht." Landbouwbeleid op basis van gebiedstype Het wetsvoorstel legt via ruimtelijke ordening twee typen landbouwgebieden vast: Agrarische hoofdstructuur: Vruchtbare gebieden waar voedselproductie centraal staat. Boeren kunnen hier binnen duidelijke kaders duurzaam ondernemen en bijdragen aan milieudoelen. De inzet van technologie en doelsturing wordt actief ondersteund, met ruimte voor samenwerking en beloning bij prestaties. Maatschappelijke landbouwgebieden: dit betreft gebieden waar maatschappelijke doelen zoals stikstofreductie, waterkwaliteit en biodiversiteit centraal staan. Boeren in deze gebieden gaan vanuit de overheid een vaste beloning ontvangen voor hun bijdrage aan maatschappelijke diensten. Provincies bepalen via gebiedsprocessen welke gronden hiervoor in aanmerking komen. Einde aan willekeur, herstel van vertrouwen Het voorstel maakt een einde aan de grilligheid van het huidige beleid en voorkomt willekeur. Door onderscheid te maken tussen type gronden en landbouwdoelen ontstaat een gebalanceerd systeem dat recht doet aan zowel het vakmanschap van boeren als de ecologische opgaven van onze tijd. Holman: "Hiermee zorgen we voor een structurele oplossing. We voorkomen dat duizenden familiebedrijven verdwijnen én we zetten serieuze stappen richting onze natuur- en klimaatdoelen. We bieden boeren handelingsperspectief en duidelijkheid over wat zij kunnen verwachten. Boeren moeten weer kunnen boeren en betaald worden wanneer zij maatschappelijk uitdagingen oppakken. Met het voorstel neemt de overheid eindelijk weer regie in een dossier dat al veertig jaar vastzit. Nieuw Sociaal Contract kiest bewust voor een realistische koers: beleid dat uitvoerbaar is, handelsperspectief biedt en draagvlak heeft – bij boeren, provincies én samenleving. Aanvullende informatie: Over de agrarische hoofdstructuur Zit op de meest vruchtbare bodems. Hier kunnen boeren gewoon weer boeren. Hier zal een graslandnorm komen voor de waterkwaliteit, met een ruim ingroeipad: oplopend van 0,2 hectare grasland in 2028 tot 0,35 hectare grasland per GVE in 2034. Minimaal 80% van de boeren voldoet al aan deze uiteindelijke norm. Andere boeren kunnen inzetten op samenwerking met akkerbouwers voor hun mestafzet (al dan niet in Renure vorm) Ruimte voor doelsturing en inzet van technologie voor bijdragen aan milieudoelen op basis van presteren en belonen. We omarmen het Marke model. Over de maatschappelijke landbouwgronden - In deze gebieden ligt de focus op maatschappelijke uitdagingen: stikstof, co2, bodemdaling, kwaliteit landschap; belevingswaarde, luchtkwaliteit, droogte, waterkwaliteit, agrarische diversiteit, biodiversiteit - Hier zal een lagere GVE-norm gelden (1,5 GVE/ha vanaf 2034) om aan al die maatschappelijke uitdagingen bij te kunnen dragen. - Hier staat een vaste betaling voor boeren van ca. 1000-2500 € per hectare tegenover. - Provincies bepalen in samenspraak met boeren via gebiedsprocessen welke gronden worden bestemd als maatschappelijke grond. - Een boer in dit gebied krijgt ruim de tijd en keuzemogelijkheden om een manier van boeren te vinden die bij hem of haar past.

Nieuwe reacties

Voor de melkveehouderij komt een tijdelijke, vrijwillige extensiveringsregeling, om de permanente emissiereductie te borgen

Het kabinet presenteerde onlangs een startpakket aan maatregelen. Daarmee wil het de activiteiten die vanwege stikstof zijn stilgelegd weer op gang brengen. Zowel vanuit de Kamer als vanuit de maatschappij is er veel kritiek op de plannen. De meeste Kamerfracties vinden de plannen niet toereikend. In een recent Kamerdebat gaf premier Schoof aan dat pijnlijke keuzes onvermijdelijk zijn. De premier constateert dat het nog jaren duurt voordat de benodigde vermindering van stikstof is behaald. En dat het huidige plan “een eerste stap” is om weer vergunningen te kunnen verlenen. Voor de veehouderij moet het startpakket opleveren dat de vergunningverlening van het slot gaat en veehouders weer kunnen investeren én innoveren. We zetten voor u op een rij welke maatregelen staan gepland. Nederland van het slot Twee rechterlijke uitspraken onderstrepen de urgentie om stikstof te verminderen en natuur te herstellen. De recente uitspraak van de Raad van State over intern salderen heeft de ruimte voor vergunningsverlening verder beperkt. Anderzijds is er de urgentie om verschillende sectoren weer op gang te brengen. Daarom presenteerde het kabinet een startpakket om Nederland van het slot af te krijgen. Het kabinet wil een wetenschappelijk onderbouwde rekenkundige ondergrens voor de stikstofneerslag invoeren, een nieuw vergunningstelsel, sturing op stikstofuitstoot in plaats van stikstofneerslag en een regionale aanpak rondom de gebieden met de meest urgente opgave. Via een Kamerbrief maakte het kabinet de plannen voor verschillende sectoren bekend. Voor de agrarische sector zijn de belangrijkste plannen regelingen voor extensivering, vrijwillige beëindiging en doelsturing. Na de zomer wil het kabinet een nieuw vergunningsstelsel presenteren, gebaseerd op een beter inzicht in de staat van de natuur en alle bijhorende drukfactoren. Ook kijkt het kabinet voor de langere termijn naar het herijken van Natura 2000-gebieden. Emissiereductie in alle sectoren Het kabinet wil in 2035 een emissiereductie van 50 procent ten opzichte van 2019 realiseren voor industrie, mobiliteit en bouw. Voor landbouw geldt een emissiereductie van 42 tot 46 procent. Om dit te bereiken, zijn nu maatregelen vastgesteld waarop het kabinet de komende periode gaat voortbouwen. Alle sectoren dragen daaraan bij. Voor de industrie zijn de maatregelen onder meer gericht op verdere verduurzaming van afvalverbrandingsinstallaties en het intensiveren van de aanpak piekbelasting industrie. Voor de landbouw kiest het kabinet voor doelsturing, natuurlijk verloop en extra inzet van middelen rond bepaalde Natura 2000-gebieden, zoals agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Voor mobiliteit en bouw denkt het kabinet aan verduurzaming van de binnenvaart en het spoorgoederenvervoer in de Rotterdamse haven, verduurzaming van wegverkeer en gebiedsgerichte trajectcontroles rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Budget en doelsturing Het kabinet maakt 1,6 miljard euro vrij uit het Hoofdlijnenakkoord, naast de 600 miljoen euro die in de Voorjaarsnota al is vrijgemaakt. Daarnaast komt er structureel 213 miljoen euro vrij. Uit dit totale startbedrag van 2,2 miljard euro komt voor de periode 2026 tot en met 2030 een bedrag van 200 miljoen euro beschikbaar voor doelsturing, inclusief normen, data-infrastructuur, toezicht en handhaving. Het kabinet wil toewerken naar een stoffenbalans op bedrijfsniveau en investeren in sensoren en meetsystemen. Boeren krijgen ondersteuning met benchmarkgegevens en kennis over reductiemaatregelen. Voor waterkwaliteit komt er een doelgerichte aanpak met de sector, gebaseerd op indicatoren zoals stikstofmetingen. Doelsturing geeft boeren ruimte om stikstofreductie te realiseren via eigen maatregelen, zoals managent- of stalmaatregelen. Dit kan via afrekenbare, bedrijfsspecifieke normen, die technisch en economisch haalbaar zijn. Het kabinet overweegt ondersteunende maatregelen, onder andere gericht op innovatie. Waar mogelijk sluiten nieuwe regelingen aan bij bestaande stelsels, om stapeling van verplichtingen en extra stelsels te voorkomen. Specifiek melkveehouderij Voor de melkveehouderij komt een tijdelijke, vrijwillige extensiveringsregeling, om de permanente emissiereductie te borgen. Dit moet ook de mestmarkt verlichten en helpen om de klimaat- en ammoniakdoelen te bereiken: de reductie van 0,5 Mton CO2-equivalenten en 0,6 kton ammoniak. Voor de periode 2025 tot en met 2029 is hiervoor 627 miljoen euro beschikbaar. Daarnaast verkennen de zuivelindustrie en banken een private bijdrage. Voor veehouders die willen stoppen, komt er 750 miljoen euro beschikbaar voor een vrijwillige beëindigingsregeling. Deze regeling richt zich op gebieden met de meest urgente stikstofproblematiek. Voor natuurherstel trekt het kabinet 100 miljoen euro extra uit. Naast deze algemene maatregelen gaat het kabinet aan de slag in de gebieden met de meest urgente opgave, zoals de Veluwe en de Peel. Hiervoor heeft het kabinet 600 miljoen euro vrijgemaakt. Uitwerking van de invulling vindt plaats in overleg met de provincies.

Nieuwe reacties

Bewoners rond Haaksbergen geschokt door vernattingsplannen provincie

De provincie Overijssel heeft vergaande plannen voor het onder water zetten van een groot gebied vruchtbare landbouwgrond bij het dorp Buurse. Bewoners voelen zich overdonderd door de plannen, die al lang in de maak blijken te zijn, zonder dat iemand dit besefte. “Als dit doorgaat, is het einde verhaal voor de landbouw en leefbaarheid in dit gebied”, zegt Robert ten Cate, een van de oprichters van de Vereniging Behoud Platteland die zich verzet tegen de maatregelen en een eigen participatietraject is gestart voor de bewoners van het gebied, die ook bang zijn voor de gevolgen voor hun huizen. In 2023 ontvingen de bewoners van het buitengebied een brief van de gemeente Haaksbergen, waar het dorp Buurse onder valt, met een uitnodiging voor een bijeenkomst over de toekomst van de landbouw. “Die presentatie sloeg bij ons in als een bom”, vertelt bewoner Robert ten Cate. “De beschrijving was nogal vaag. Daar wilden we meer over weten. Er werd ons verteld dat de landbouw op de kop wordt gezet, dat we naar een vegetarisch dieet gaan en dat er een strikte vorm van extensivering zal komen — minder vee dus. In de maanden daarna werd pas duidelijk dat de kern van dit verhaal ligt bij het veengebied, het Haaksbergerveen. Om de natuur te verbeteren en in stand te houden wordt in de omliggende gronden het waterpeil verhoogd.”

Nieuwe reacties

Zorgwekkende toename CO2, vooral doordat natuur minder lijkt op te nemen

De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer is het afgelopen jaar fors toegenomen en dat komt niet (alleen) doordat er meer CO2 is uitgestoten. Het lijkt er sterk op dat de opname van CO2 door oceanen en met name bossen afneemt. Dat is zeer zorgwekkend, stellen wetenschappers. Door stijgende temperaturen, meer droogte en meer bosbranden hebben bossen het zwaarder en kunnen ze minder CO2 opnemen. Ook het oceaanwater warmt langzaam op, en warm water neemt minder CO2 op. De nieuwste CO2-metingen kunnen erop wijzen dat door klimaatverandering de natuur minder in staat is zelf CO2 op te nemen. Piek CO2 altijd deze periode Begin mei wordt altijd de piek van CO2 in de atmosfeer waargenomen. In die tijd lopen in de bossen op het noordelijk halfrond de blaadjes weer uit. Die nemen CO2 op, waardoor de concentratie CO2 weer wat daalt. Omdat de bossen op het zuidelijk halfrond minder omvangrijk zijn, is de impact van de bloeiperiode op de hoeveelheid CO2 daar minder groot. Zo krijg je, zoals hierboven is te zien, een soort golfbeweging van CO2-concentratie door het jaar heen. Alleen begint de lijn elk jaar een stukje hoger, omdat de uitstoot wereldwijd is toegenomen door met name het verbranden van fossiele brandstoffen. De laatste decennia nam die hoeveelheid toe met zo'n 2 tot 2,5 ppm, oftewel parts per million, de manier waarop de hoeveelheid CO2 in de lucht wordt uitgedrukt. Maar dit jaar ligt de toename op zo'n 3,7 ppm en dat is "gigantisch hoog", zegt atmosfeer-expert Wouter Peters van de Wageningen University & Research (WUR). "Er is tijdens weerfenomeen El Niño altijd een extra stijging van de CO2 waar te nemen. Dat komt omdat El Niño tijdelijk zorgt voor droogtes en branden in de tropen. Maar de enorme stijging die we nu waarnemen, is niet meer alleen te verklaren door de El Niño van vorig jaar." Oftewel: er is iets aan de hand waardoor de 'longen' van de aarde langzaam in een astmapatiënt lijken te veranderen. De (piekjaren) 1987, 1998, 2015 en 2024 volgden op krachtige El Niño's: Peters benadrukt dat het nog te vroeg is voor harde conclusies en dat wereldwijd wetenschappers hard bezig zijn deze stijging te onderzoeken. Maar de eerste voortekenen wijzen erop dat de natuur minder goed in staat lijkt CO2 op te nemen. Van alle CO2 in de atmosfeer wordt namelijk ongeveer een kwart opgenomen door oceanen en een kwart door planten, de overige helft blijft in de atmosfeer hangen. Dat laatste leidt tot het broeikaseffect dat de aarde opwarmt. De eerste voorzichtige conclusies zijn dat met name ecosystemen op land minder goed CO2 lijken op te nemen. Guido van der Werf, expert aan de WUR in bosbranden en CO2: "In twee jaar tijd is 7 procent van het Canadese bos in vlammen opgegaan, ook in de zuidelijke Amazone zijn diverse bosbrandrecords verbroken. Door die branden komt er veel CO2 vrij, die in Canada in 2023 zijn grofweg vergelijkbaar met de uitstoot van de gehele EU." Maar daarmee is niet de gehele CO2-stijging te verklaren. Peters: "Bomen hebben het moeilijk door mensen en klimaatverandering. Mensen kappen bossen, gebruiken het land intensief en knippen de natuur op in stukjes. Daardoor worden bossen minder weerbaar. Door klimaatverandering wordt het warmer en droger, verliezen bomen meer water en groeien ze minder." Naast de bosbranden, waarbij veel CO2 vrijkomt, ligt er nog een potentiele grote CO2-bron in de natuur op ons te wachten: permafrost. In het hoge noorden ligt namelijk veel koolstof opgeslagen in bevroren bodems. In deze gebieden gaat de opwarming sneller dan elders. Een deel van de opgeslagen koolstof kan als CO2 in de atmosfeer komen als de bodems ontdooien, een proces dat niet terug te draaien is. Wat als de mensheid erin slaagt om de uitstoot naar nul te krijgen, maar de natuur tegen die tijd meer uitstoot dan opneemt? "Dan hebben we een enorm probleem", zegt Van der Werf. "Dan is het evenwicht verstoord en zal de CO2-concentratie blijven toenemen, en het versterkte broeikaseffect alleen maar verder versterkt worden." "Wellicht kijken we over tien jaar terug op dit moment, en denken we: dit was hét omslagpunt. Maar het blijft een lastige afweging tussen wetenschappelijke voorzichtigheid en op tijd waarschuwen."

Nieuwe reacties

Vragen Harm Holman aan minister LVVN

Goede vragen Harm Holman aan minister van LVVN 2025Z02305 (ingezonden 7 februari 2025) Vragen van het lid Holman (Nieuw Sociaal Contract) aan de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur over de aanpak, en het gebruik van de term, piekbelasters. 1. Hoeveel bedrijven hebben het stempel ‘piekbelaster’ gekregen in de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus)-aanpak? 2. Hoe staat het met de uitvoering van de motie van het lid Holman c.s. (Kamerstuk 30252, nr. 134) over na afloop van de aanpak piekbelasting ook het stempel "piekbelaster" wegnemen? 3. Hoeveel piekbelasters kan deze stempel nu worden ontnomen? 4. Deelt u de constatering dat bedrijfsemissie met een depositie verder dan 1000 meter van een natuurgebied niet of nauwelijks toe te berekenen is aan het boerenbedrijf? Zo ja, waarom wordt er nog met 25 kilometer gerekend? Zo nee, welke argumenten heeft u hiervoor? 5. Hoeveel bedrijven liggen er binnen 500 meter van Natura 2000-gebieden? Hoeveel daarvan liggen bij prioritaire gebieden? 6. Hoeveel bedrijven liggen er binnen 1000 meter van Natura 2000-gebieden? Hoeveel daarvan liggen bij prioritaire gebieden? 7. Ziet u nog aanleiding om specifiek beleid te voeren voor bedrijven tussen 1 tot 25 kilometer? 8. Zijn er nog argumenten op grond waarvan provincies speciaal aandacht besteden en/of middelen beschikbaar stellen aan bedrijven verder dan 1000 meter van een Natura 2000-gebied op grond van depositie argumentatie? 9. Wat is de consequentie van het aanwijzen van prioritaire Natura 2000-gebieden door de rechter in de Greenpeace rechtszaak voor boeren in de nabijheid van die Natura 2000-gebieden? 10. Vindt u het een wenselijke ontwikkeling dat de provincie Gelderland heeft aangegeven in te zetten op drastisch minder stikstof rond de Veluwe en daarvoor ook de vergunningen tegen het licht te houden? 1) 11. Wat betekent het voor de rechtsgelijkheid van (boeren)bedrijven rondom prioritaire gebieden als provincies hun eigen plannen maken en zones bepalen? 12. Kunt u deze vragen één voor één en voorafgaand aan het stikstofdebat over de uitspraak van de Greenpeace rechtszaak beantwoorden? 1) NOS, 31 januari 2025, 'Gelderland wil zones met drastisch minder stikstof rond Veluwe' (Gelderland wil zones met drastisch minder stikstof rond Veluwe)

Nieuwe reacties

Jan-T

@Jan-T

Topics
0
Reacties
0
Volgers

Over mij

Leeftijd: 58jr
Laatst online: 1wk geleden

Melkvee houder met bijbaan

Bedrijven

Ervaring

Ik heb ervaring met de volgende machines:

Merk / type Waardering