- Nieuw stikstofdrama, maar dan keer 1000 -

column Hans van Soest Hans van Soest stelt dat Nederland afstevent op een nieuw, veel groter stikstofdrama door een nieuwe Europese verordening voor natuurherstel. Waar het huidige stikstofbeleid al leidt tot grote problemen voor boeren, bouw en infrastructuur, gaat deze Europese wet volgens hem nog veel verder. De verordening verplicht lidstaten niet alleen Natura 2000-gebieden te beschermen, maar ook natuurherstel af te dwingen in álle leefomgevingen, inclusief steden en dorpen. Dat kan grote gevolgen hebben voor woningbouw, infrastructuur en bedrijvigheid. Volgens berekeningen van adviesbureaus kunnen vergunningen massaal worden geweigerd als de regels strikt worden toegepast. Van Soest wijst erop dat Nederland in 2030 al grotendeels aan de regels moet voldoen en daarna verder moet opschalen. Dit kan betekenen dat voor woningbouw groen moet verdwijnen, maar elders weer natuur moet worden teruggebracht — mogelijk zelfs per boom gecompenseerd. Hij noemt het beleid onuitvoerbaar, juridisch kwetsbaar en extreem kostbaar, met een geschatte prijs van tientallen miljarden euro’s. Volgens de auteur ontbreekt regie vanuit Den Haag, is onduidelijk hoe de regels in de praktijk moeten worden toegepast en weet zelfs de overheid nog niet precies wat de wet inhoudt. Terwijl het huidige stikstofprobleem nog niet is opgelost, wordt Nederland zo alweer geconfronteerd met nieuwe, ingrijpende Europese verplichtingen. Zijn conclusie: dit dreigt geen herhaling te worden van het stikstofdossier, maar een veel grotere crisis — een stikstofdrama “keer duizend”. Bron Tubantia

Grote Verbouwing van het platteland: nu Utrecht, straks Nederland? | Op z’n Kop! #223 | NPO Radio 1

https://www.youtube.com/watch?v=_pehtkRNPsU In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) van de provincie Utrecht. Sterk houdt zich bezig met de transitie van het landelijk gebied, natuur en landbouw. De aanleiding voor het gesprek is het plan waar zij met de provincie Utrecht al een jaar aan werkt: het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). In de provincie Utrecht wordt dit beleid uitgerold, maar straks zullen we het in heel Nederland gaan zien. Het UPLG heeft grote invloed op het bestaan van verschillende boeren en tuinders in de provincie Utrecht: hun bedrijven hebben volgens dit beleid geen toekomst meer. Dat terwijl er discussie is over de cijfers waarop het plan is gebaseerd. Cijfers uit Brussel tonen aan dat de staat van de natuur in Nederland veel beter is dan wat aan boeren en burgers wordt verteld. Volgens Europese rapportages blijken veel natuurgebieden juist te verbeteren, terwijl ze in Nederland als ‘rood’ worden bestempeld. Daarnaast zijn waternormen per waterschap verschillend en wordt vervuiling structureel aan de landbouw verweten. Deze plannen raken niet alleen onze boeren, maar ook onze vrijheid en voedselzekerheid. Want wat betekent het als beleid kan worden gebouwd op verkeerde data? En verandert ons platteland straks in beton? Kijk mee en oordeel zelf! ___ #boeren #stikstofdebat #landbouw

Hoogedelgestenge vrouwe M Sterk: Hoe verhouden bepalingen uit de habitatrichtlijn tot de grondwet artikel 93

Deze vraag heb ik zowel is Vianen als in Lexmond deze week gesteld aan de deputeerde Sterk en/of haar ambtenaren. De hoogedelgestrenge vrouwe Sterk en haar onderdanen van het provinciehuis konden geen antwoord geven. Bij deze het antwoord: Artikel 93 van de Nederlandse Grondwet en bepalingen van de Habitatrichtlijn (Richtlijn 92/43/EEG) verhouden zich tot elkaar via het leerstuk van rechtstreekse werking en voorrang van internationaal en Europees recht. 1. Artikel 93 Grondwet Artikel 93 Gw bepaalt: “Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar hun inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.” Dit betekent dat: internationale en Europese regels rechtstreeks in de Nederlandse rechtsorde kunnen werken; geen omzettingswet nodig is als een bepaling “een ieder verbindend” is; nationale rechters die bepalingen rechtstreeks moeten toepassen. 2. De Habitatrichtlijn als EU-recht De Habitatrichtlijn is: een EU-richtlijn, vastgesteld door een volkenrechtelijke organisatie (de EU); gericht tot de lidstaten, maar bevat ook concrete en dwingende verplichtingen. In beginsel moeten richtlijnen worden omgezet in nationaal recht (in Nederland vooral via de Wet natuurbescherming / Omgevingswet). Toch kunnen bepalingen van een richtlijn rechtstreekse werking hebben. 3. Rechtstreekse werking van bepalingen van de Habitatrichtlijn Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU (o.a. Van Duyn, Marshall, Waddenvereniging) geldt: Een richtlijnbepaling heeft rechtstreekse werking wanneer zij: voldoende duidelijk en nauwkeurig is; onvoorwaardelijk is; niet of onjuist is omgezet; wordt ingeroepen tegen de overheid (verticale werking). ➡️ Verschillende kernbepalingen van de Habitatrichtlijn voldoen hieraan, met name: artikel 6, leden 2 en 3 (bescherming van Natura 2000-gebieden); deze bepalingen worden in Nederland regelmatig rechtstreeks toegepast door de rechter. 4. Koppeling met artikel 93 Grondwet Artikel 93 Gw vormt de constitutionele basis voor: de doorwerking van EU-richtlijnen in de nationale rechtsorde; het buiten toepassing laten van strijdig nationaal recht. Concreet: Als een bepaling van de Habitatrichtlijn “een ieder verbindend” is, dan werkt zij rechtstreeks in Nederland op grond van artikel 93 Gw; en moet de rechter strijdige nationale regels buiten toepassing laten (in samenhang met art. 94 Gw). 5. Gevolgen in de praktijk Bestuursorganen moeten vergunningen toetsen rechtstreeks aan art. 6 Habitatrichtlijn. Burgers en milieuorganisaties kunnen zich voor de rechter beroepen op deze bepalingen. Nationale regelgeving die onvoldoende bescherming biedt, kan worden gepasseerd. 6. Samenvattend Aspect Betekenis Art. 93 Gw Geeft directe werking aan EU-bepalingen die een ieder verbinden Habitatrichtlijn EU-richtlijn met deels rechtstreeks werkende bepalingen Gevolg Rechter past bepaalde artikelen van de Habitatrichtlijn rechtstreeks toe Praktijk Grote invloed op natuurvergunningen en stikstofbeleid

Raad van State: stikstofdoelen uit wet halen kan zo niet

Het kabinetsplan om de stikstofdoelen uit de wet te halen, is in de huidige vorm geen goed idee. Dat staat in een advies van de Raad van State (RvS). Het plan was een speerpunt van de BBB tijdens de verkiezingen. Het voorstel van demissionair minister Wiersma is om de stikstofdoelen uit de Omgevingswet te halen. Nu is Nederland verplicht om overbelasting door stikstof in stikstofgevoelige natuur te stoppen. In 2025, 2030 en 2035 moet respectievelijk 40, 50 en 74 procent van de stikstofgevoelige natuur daaraan voldoen. Wiersma (BBB) wil de drie stikstofdoelen uit de wet halen. In plaats daarvan zou de uitstoot van stikstof in 2035 "aanzienlijk minder" moeten zijn dan in 2019. Later zou een plan moeten volgen om dat doel te halen. Dat is de Raad van State, het hoogste adviesorgaan van het kabinet, te vaag. Het is onduidelijk wat "aanzienlijk minder" concreet betekent en hoe Wiersma dat alternatieve doel wil halen. Europese regels schrijven voor dat beschermde Natura 2000-gebieden hersteld moeten worden en al helemaal niet mogen verslechteren. Hoe Wiersma daaraan wil voldoen, is niet duidelijk, zegt de RvS. Doorn in oog van Wiersma Nu wordt nog vastgesteld of beschermde natuur overbelast is door stikstof aan de hand van de 'kritische depositiewaarde' (KDW). Die waarde geeft de maximale hoeveelheid stikstof aan die de natuur aankan en is een doorn in het oog van Wiersma. Dat komt doordat de KDW's kunnen veranderen. Wetenschappers stellen ze elke tien jaar vast na uitgebreid onderzoek. Dat gebeurde voor het laatst in 2023: veel stikstofgevoelige natuur bleek nog gevoeliger dan gedacht, waarna de KDW's werden aangepast. Dat leidde ertoe dat het nog moeilijker werd om de wettelijke stikstofdoelen van 2025, 2030 en 2035 te halen. Daarom wil Wiersma van de KDW af. Ze omschreef het als een "bewegend doel" waar maar moeilijk op te sturen valt. Ook Wiersma's voorganger Van der Wal wilde er vanaf, maar concludeerde uiteindelijk dat er geen goed alternatief voor was dat aan Europese regels voldoet. Alternatief Toen Wiersma het wetsvoorstel naar de Raad van State stuurde, stelde de demissionaire landbouwminister dat het wel mogelijk was. "De juridische check is gedaan, dit is een houdbaar alternatief", zei ze er in juli over. De Raad van State ziet dat dus anders. In het vandaag gepubliceerde advies is te lezen dat de bezwaren over het wetsvoorstel zo serieus zijn dat het niet naar de Tweede Kamer gestuurd zou moeten worden. In het advies is ook te lezen dat de RvS bedenkingen heeft bij het plan om de focus van neerslag van stikstof te verleggen naar de uitstoot ervan. Veel boeren zijn daar voorstander van, omdat ze veel meer invloed hebben op uitstoot dan op waar stikstof neerdaalt. Daar heeft de Raad van State niets op tegen, maar dan moet Wiersma wel aantonen dat zo'n nieuw systeem voldoet aan Europese natuurbeschermingsregels. Die motivering is "niet overtuigend", staat in het advies. De Raad van State sluit niet uit dat het voorstel later alsnog naar de Tweede Kamer kan. Daarvoor zijn wel stevige aanpassingen nodig. Wiersma zegt in een reactie het advies te gaan bestuderen en te bekijken of het meegenomen kan worden "in de verdere uitwerking van het wetsvoorstel".

TractorFan 3.0 komt eraan

De naam 3.0 is best toepasselijk, want zo lang is de ontwikkeling ook ongeveer bezig geweest. Maar het einde is in zicht, dus het wordt tijd om een klein tipje van de sluier op te lichten. [b]Laat maar zien![/b] [url=https://staging.tractorfan.nl/design/features]Hier zie je alvast één pagina[/url] met een paar nieuwe functies. Dat geeft een goed beeld van wat er allemaal gaat veranderen. We zijn nu nog druk bezig met testen samen met een groep gebruikers, dus het duurt nog even voordat alles echt live gaat. [b]Waarom een nieuw uiterlijk?[/b] Er zijn ontzettend veel nieuwe functies bijgekomen, en die moeten natuurlijk allemaal een plek krijgen. Daarnaast zijn de technische mogelijkheden flink vooruitgegaan, ben ik zelf beter geworden in mijn vak en zijn de verwachtingen van gebruikers over hoe een site eruit hoort te zien en te werken behoorlijk veranderd. Elke dag worden er nieuwe tractorfans geboren, en ik wil niet dat de site langzaam veroudert voor een uiteindelijk kleiner wordende harde kern. Stilstand is achteruitgang. De vorige versie stamt uit 2015/2016. Toen waren de iPhone 6 en de Galaxy S6 de populairste telefoons. Er zijn niet veel mensen die daar nog naar terug zouden willen. Net zo min als naar TractorFan 1.0. [b]Waarom helemaal opnieuw beginnen?[/b] Ook op technisch vlak is er veel veranderd. Het oude, zelfgebouwde framework kon simpelweg niet meer mee. De nieuwe basis is veel moderner en maakt het een stuk makkelijker om verder te bouwen. Veel dingen zijn tegenwoordig al voor mij opgelost door anderen, dus ik zou gek zijn als ik daar geen gebruik van maak. [b]Gaan alle websites tegelijk over?[/b] Nee, we beginnen met TractorFan, TruckFan en boeren.online. Daarna volgen de internationale sites. Zodra de meeste kinderziektes eruit zijn, gaat ook Prikkebord en Nieuwsgrazer over. Uiteindelijk is het de bedoeling dat ook de marktplaatsen op het nieuwe platform draaien. [b]Wat is de planning?[/b] We gaan live zodra ik er vertrouwen in heb dat ik niet meer nachten hoef door te halen om onder druk grote bugs te fixen. In het begin zullen er nog genoeg kleine foutjes en ongemakken zijn, maar dat hoort erbij. --- Ik weet dat ik in het begin had beloofd om regelmatig updates te plaatsen over de voortgang, maar dat kostte zoveel extra tijd en energie dat het er al snel bij in is geschoten.

Stikstofclaim informatie over gevaar doelsturing

Onderwerp: Reactie Stikstofclaim op bericht creëren van onrust In appgroepen gaat een bericht rond welke een reactie is op een artikel geschreven door Wouter de Heij. De Heij heeft de brief van Stichting Stikstofclaim en een post daarover door SSC-voorzitter Vogelaar als basis. Het bericht als reactie stelt dat wij, als Stikstofclaim, pertinent onjuiste stellingnames aangaan inzake het plan van IPO, VNG, VNO/NCW, LTO, Waterschappen en NAJK. Welke onjuiste stellingnames dat dan zouden zijn wordt niet beschreven. Blijkbaar durven de schrijvers van de reactie dat niet aan of, nog beroerder, ze kunnen het niet vanwege gebrek aan doordenken van het plan op effecten. LTO stelt dat vrijwel alle deskundigen, wetenschappers en het ministerie het eens zijn over een twee sporenbeleid dat bestaat uit het aanpassen van het wettelijk kader, KDW uit de wet en stoppen met Aerius en maatregelen daar waar nodig. Dat klopt en die stelling heeft Stichting Stikstofclaim ook. De wet deugt niet en behoeft aanpassing. Echter, waar LTO fout zit is dat een groot gedeelte van de wetenschappers en deskundigen zouden stellen dat er eerst stikstofreductie moet plaatsvinden voordat vergunningverlening weer mogelijk gaat worden. Dit laatste is pertinent onjuist. Ervaren stikstofjuristen en advocaten, en wij werken met een zestal van de meest ervaren stikstofadvocaten, onderschrijven dit niet. Voortoets en additionaliteit. Generieke stikstofreductie gaat niet leiden tot ruimte om vergunningverlening op gang te brengen. Volgens diverse uitspraken van de Raad van State en ook nog eens bevestigd door de uitspraak van 18 december 2024, moeten alle nieuwe vergunningaanvragen als geheel object een beoordeling krijgen middels de voortoets op additionaliteit. Zelfs alle vergunningen verleend tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 moeten opnieuw de voortoets op additionaliteit doorlopen. Ook de 8 zogenaamd gelegaliseerde PAS melders. Als de vergunde of te vergunnen hoeveelheid stikstof nodig is om een overschrijding op de KDW ongedaan te maken dan komt dat eerst aan de beurt en wat dan over is kan mogelijk in een vergunning worden beschikt. In het rapport van Houthoff van februari 2025 wordt verwezen naar intern en extern salderen als mogelijkheden en dat de uitspraak van 18 december door de Raad van State (Rendac en Amercentrale) een reparatie behoeft. Hoe dit dan moet is door Houthoff uitgebreid beschreven, maar iedereen met een klein beetje juridische ervaring kan weten dat een dergelijk proces de eerstkomende paar jaar niet door de overheid wordt afgerond. Voor legalisatie van de PAS melders stond ook drie jaar en dit is inmiddels met drie jaar verlengd. Overigens, in het rapport Houthoff komt het woord veehouderij 1 x voor in een voetnoot verder niet. Het woord boerderij kom 4 keer voor in relatie tot opkoop voor woningbouw en het woord bouw/gebouwd een keer of zes in combinatie met woningbouw. In die zin leest het stuk van Houthoff als of het geschreven is voor Bouwend Nederland. Doelsturing In het rapport Houthoff komt het woord doelsturing niet voor. Terwijl doelsturing en het gaan verstrekken van een stikstofplafond per bedrijf of referentiehoeveelheid stikstof per ha of per dier of fosfaatrecht één van onze kritiekpunten is. Ook het PBL is kritisch op doelsturing. Hoe doelsturing in te vullen en hoe doelsturing juridisch geborgd meetbaar en handhaafbaar moet worden daarvoor heeft de minister 1 miljard euro op haar begroting gezet. Natuurlijk is het dan begrijpelijk dat zo ongeveer alle adviesclubs en aandeelhouders van adviesclubs en organisaties die adviesprojecten uit voeren razend enthousiast zijn over doelsturing. Immers ze kunnen uit de staatsruif voor doelsturing gaan eten en de komende jaren hun declarabele uren gaan vullen. Stikstofquotum In het rapport Houthoff wordt op de pagina’s 5 en 18 verwezen naar het instellen van een stikstofquotum. Bij het instellen van doelsturing krijgen alle bedrijven een referentiehoeveelheid of zoals vermeld in rapport Houthoff een stikstofquotum. - Krijgt zo een quotum of referentiehoeveelheid waarde? - Wordt het wel of niet verhandelbaar? Uit gesprekken met ambtenaren van LVVN is de denklijn aangegeven dat er wordt nagedacht over het koppelen van kg N per fosfaatrecht. De tot op heden falende stikstofjuristen van LVVN nemen daarmee bewust een afslag van het instellen van een vorm die het per direct of in de toekomst mogelijk maakt om zonder schadeloosstelling te korten op stikstofemissie. Handig voor de Staat, een regelrechte bedreiging voor veehouders. Uit het NVV-arrest weten we dat de Staat tot 10% zonder compensatie kan korten op door de Staat uitgegeven rechten. Een linkse coalitie zal daartoe niet schromen. Reductie maakt vergunningverlening mogelijk? Door de samenstellers van het Bouwstenen document (LTO, NAJK, provincies, gemeenten en waterschappen) wordt gesteld dat door 42% of 46% generieke reductie van dat quotum de vergunningverlening van het slot komt. Dit is pertinent onjuist, zoals blijkt uit uitspraken van de Raad van State van zowel november 2022, april 2023 en december 2024, waarin duidelijk werd vastgesteld dat vergunningverlening niet afhankelijk is van generieke stikstofreductie, maar van project-specifieke toetsing op basis van artikel 6 lid 3 van de Habitatrichtlijn. Het PBL rapporteerde in haar evaluatierapport stikstofbeleid 2024 bovendien dat generieke emissiereductie geen nieuwe ontwikkelruimte schept zolang KDW- overschrijdingen blijven bestaan. En zowel de commissie Hordijk (2020) als het adviescollege stikstofproblematiek (Remkes, 2021) concludeerden eveneens dat vergunningverlening alleen mogelijk is als per project aantoonbaar geen significante negatieve effecten optreden, ongeacht generieke reductiedoelen. Staf heeft ooit in beeld gebracht hoeveel emissiereductie er zal moeten plaatsvinden om de KDW- overschrijdingen ongedaan te maken. Zelfs bij verwijdering van alle vee wordt in de meeste N2000 gebieden de KDW nog overschreden. Zie kaart hieronder. De groene gebieden zullen bij het volledig verdwijnen van veehouderij de KDW niet meer overschrijden de overige wel. Milieu informatie Een stikstofreferentie of stikstofquotum is milieu informatie. Alle dierhouders in Nederland hebben afgelopen week een brief ontvangen van minister Wiersma dat hun dieraantallen geregistreerd staan en dat deze doormiddel van een WOO verzoek openbaar worden gemaakt per UBN. Dat wordt nog even zoeken voor de verzoekers om daar de adressen bij te vinden. Veehouders in Gelderland hebben tevens een brief ontvangen dat hun adresgegevens en postcode samen met hun vergunning openbaar worden gemaakt en dat wordt een feestje voor clubs als MOB. Het verstrekken van een stikstofreferentie of quotum, of dat nu per ha, per dier of per fosfaatrecht zal worden gedaan, het maakt niet uit het is milieu-informatie. Dat betekent dat het met een WOO-verzoek opvraagbaar is en dat zal worden gedaan. Net als vorige week gaat het ministerie dan weer brieven aan boeren versturen dat ze het heel erg jammer vinden maar dat ze de gegevens per adres, postcode en x- & y- coördinaat openbaar moet maken. Politici die gaan roepen dat het niet zou moeten kunnen en schandalig is en LTO en NAJK die luid protest aantekenen. Maar de minister en de politici en LTO en NAJK zijn dan alweer lang vergeten dat ze daar uitgebreid op zijn gewezen door Stichting Stikstofclaim en Agractie. De stikstofreferentie van ieder boerenbedrijf komt dus openbaar. Dat is één van de ingrediënten voor succesvolle handhavingsverzoeken door de MOB. Juridische gevolgen doelsturing De juridische gevolgen van doelsturing en het gaan verstrekken van referenties op basis waarvan een reductie van stikstof per bedrijf middels doelsturing zal moeten gaan plaatsvinden, zijn niet doordacht en niet scherp in beeld bij alle doelsturing aanhangers. Het afgeven van referentiehoeveelheden stikstof in wat voor vorm dan ook legt alle bedrijven die een dergelijke referentie, plafond of quotum krijgen op het hakblok bij MOB. Doelsturing gaat ook niet snel tot vergunningverlening leiden. Het is een nieuwe insteek, vraagt nieuwe wetten en al met al zitten alle sectoren nog vele jaren op slot. Bovendien kunnen we in dit geval leren van de fouten van andere landen. In Duitsland, Denemarken en Ierland hebben ze al ervaring met de risico’s van doelsturing en digitale emissieregistratie. In Duitsland leidde verplichte stikstofregistratie per perceel tot datalekken, modelinspecties en een uitspraak van het Bundesverfassungsgericht (BvR 2656/18, 2021) dat de overheid het evenredigheidsbeginsel schond, door onevenredige toezicht last bij boeren te leggen. In Ierland verplicht het Nitrates Action Programme boeren tot kwartaalrapportages met als gevolg openbaarmaking van bedrijfsgegevens onder EU-richtlijn 2003/4/EG en duizenden audits met intrekking van derogaties. Deze voorbeelden tonen hoe politieke doelsturing de juridische en administratieve druk verplaatst van overheid naar ondernemer, met verlies van rechtszekerheid en vertrouwen als gevolg De PAS is uitgelopen op een drama voor de PAS melders. De invoering van doelsturing wordt een drama voor alle veehouders. Zeg later nooit dat er niet is gewaarschuwd. Onrust Wellicht ten overvloede, het doel van deze reactie is natuurlijk niet het creëren van onrust, maar het voorkomen van (herhaaldelijke) beleidsfouten die de sector opnieuw jarenlang zullen achtervolgen, zoals we nu met de erfenis van de PAS zitten. Stichting Stikstofclaim informeert veehouders over de mogelijke gevolgen van niet goed doordachte plannen. Dat die informatie tot grote zorgen leidt is terecht. Iedereen die een beetje inzicht heeft in de gevolgen van het voorgestelde beleid weet dat het niet positief zal uitwerken voor de positie van boerenbedrijven en boerengezinnen. Houdbare oplossingen Wat zijn oplossingen die juridisch wel houdbaar zijn? Tweeledig: Op korte termijn; oplossingen binnen de huidige wet kunnen relatief snel, binnen een half jaar, worden gerealiseerd. - Invoering van een rekenkundige ondergrens van 1 mol of iets hoger. Dat gaat een behoorlijk aantal Pasmelders en anderen helpen. En bouwprojecten helpen. - Draaien aan de knop droge depositie in Aerius. - Meten, meten, meten van depositie in de natuur en niet het luchtconcentratie geneuzel. Door metingen kan er sterkere argumentatie worden aangedragen in rechtszaken. - Gebiedsgericht op basis van vrijwilligheid reduceren dichtbij stikstofgevoelige natuur. (plan Agractie) - Natuurherstelwerkzaamheden, schaapskuddes, steenmeel toepassen, plaggen en goed natuurbeheer. Natuurherstelwerkzaamheden volgens afrekenbare beheersplannen. Op de langere termijn; wetswijzigingen waarbij de KDW geen hoofdrol meer spelen en Aerius wordt vervangen door daadwerkelijk beoordeling op basis van instandhouding in combinatie met satelliet- waarnemingen Bovenstaande zijn elementen van een aanpak die binnen het huidige wettelijke kader snel tot resultaat kunnen leiden en perspectief zekerheid kunnen bieden aan duizenden boerenbedrijven en Nederland van het slot kunnen krijgen. Nogmaals, wij houden met argumenten staande dat het overgaan naar doelsturing een grotere dwaling is dan het ooit instellen van de PAS. Het spreekwoord van ezel en steen is hier dubbel van toepassing. Iedere politieke partij met doelsturing in het verkiezingsprogram legt boeren op het hakblok bij MOB en geeft het krimpmes in handen van ambtenaren en politici om zonder compensatie voor de boer te korten. Jan Cees Vogelaar Voorzitter Stichting Stikstofclaim

Ctrl+Alt+Delete Is de enige route naar perspectief.

Nederland heeft een aantal serieuze problemen welke vragen om visie, kunde en vakmanschap. Politici praten over crisissen ipv problemen. Uiteindelijk worden alle problemen crisissen wanneer je de problemen niet oplost. Ik zal me beperken tot de stikstofcrisis maar kan het niet laten om te benoemen dat we toch echt instroom moeten hebben van buitenlandse arbeidsmigranten om de woningcrisis op te lossen. De stikstofcrisis is ontstaan door falende wetgeving en het continu verder bouwen op een slecht fundament. Nu het bijna weer verkiezingsdag is heb ik wel een idee. Na de verkiezingen komt er weer een akkoord of programma of een experiment. Laten we vooral 1 ding niet willen: Geen politieke compromissen die niets op gaan lossen: https://www.rtl.nl/nieuws/nederland/artikel/5201629/visie-mark-rutte-olifant-zicht-belemmert “ De premier legde uit wat hij destijds probeerde te zeggen met zijn woorden: "Ik wil voorkomen dat ik zo bezig ben met wat ik wil dat ik niet meer kan samenwerken met een ander. Je moet altijd in staat zijn iets te relativeren van je eigen standpunten en te zoeken naar compromissen." De stikstofcrisis los je op door te kijken naar de feiten en vooral niet modelmatig proberen een eigen werkelijkheid te creëren. Er is maar 1 manier om het probleem op te lossen: Erkennen dat het hopeloos is en opnieuw beginnen.

LTO: Feiten over het stikstofbeleid

We zien berichten rondgaan in app-groepen waarin onrust wordt gecreëerd over het breed gedragen stikstofplan van LTO en NAJK (opgesteld met alle provincies, gemeenten en waterschappen). Daarbij worden pertinent verkeerde stellingnames gedaan. In dit bericht zetten we nogmaals de feiten op een rij: De enige route uit het stikstofslot is een tweesporen-aanpak: aanpassen van het wettelijk kader én gelijktijdig werken aan emissiereductie. Daarover zijn vrijwel alle deskundigen, hoogleraren, juristen en de minister van LVVN het inmiddels eens. Het is óók de uitkomst van een diepgaande analyse door een van de meest gerenommeerde advocatenkantoren van Nederland, in opdracht van LTO: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/02/2025.02.18-Notitie-meer-dan-papier-Finaal.pdf Partijen die beweren dat we van het stikstofslot kunnen komen, vergunningverlening weer op gang kunnen brengen en PAS-melders kunnen legaliseren zonder emissiereductie en gelijktijdige aanpassing van het juridisch kader, verkopen illusies. We zijn ervan overtuigd dat dat niet in het belang is van boeren en tuinders in Nederland. Op basis van de conclusies van Houthoff advocaten hebben we het ‘bouwstenendocument emissiereductie landbouw’ opgesteld. 👉 Lees hier ons bouwstenendocument: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/07/Gezamenlijke-bouwsteen-emissiereductie-landbouw.pdf 👉 Deze brief stuurde LTO-voorzitter Ger Koopmans bij openbaarmaking van het bouwstenendocument aan alle LTO-leden: https://www.lto.nl/wp-content/uploads/2025/07/Ledenbrief-Ger-Koopmans-over-stikstofplan.pdf 👉 Deze vlog van LTO-voorzitter Ger Koopmans vat de kern van het plan nog eens samenvat: https://www.youtube.com/watch?v=-7KPrj575F0; 👉 Kijk hier het webinar terug waarin we dieper ingaan op de inhoud en achtergronden van het bouwstenendocument: https://www.lto.nl/ledenwebinar-stikstofplan-terugkijken/ Onze tweesporen-aanpak is (deels) overgenomen in verkiezingsprogramma’s van politieke partijen die de Nederlandse land- en tuinbouw goed gezind zijn. Partijen die beweren dat inzet op emissiereductie en aanpassing van het juridisch kader niet nodig is, krijgen geen voet aan de grond. De reden daarvoor is dat jarenlange pogingen laten zien dat er geen alternatief is. Het is veelzeggend dat ook de minister van LVVN ons plan grotendeels heeft omarmt. Wij blijven ons hard maken voor een uitweg uit het stikstofslot op zo’n manier dat boeren en tuinders zelf aan het stuur staan, toekomstperspectief en ontwikkelruimte krijgen, dat vergunningverlening weer los komt en PAS-melders gelegaliseerd kunnen worden. Het is van belang om als agrarische sector gezamenlijk en eendrachtig te werken aan een realistische uitweg uit het stikstofslot met toekomstperspectief voor boeren en tuinders.

70.000 inwoners van gelderland lezen hoe het leven voor hen mogelijk verandert

70.000 inwoners van Gelderland lezen hoe dagelijks leven voor hen mogelijk verandert: onrust na brief van provincie Met oproep Zomaar een uitbouw plaatsen als je vlak bij een kwetsbaar natuurgebied woont? Dat kan wel eens moeilijk gaan worden. Voor inwoners in zogenoemde stikstofzones gaan strenge regels gelden, zo blijkt uit een brief van de provincie Gelderland. Dat de zones flinke impact zouden gaan hebben op fabrieken en boeren was al bekend. Nu lezen veel inwoners voor het eerst in een brief dat de zones flink effect kunnen hebben op het eigen dagelijks leven. Als voorbeeld noemt de provincie in dezelfde brief de verplichting om elektrische machines te gebruiken bij het grondig (ver)bouwen van een huis. Machines op benzine of diesel zijn dan niet toegestaan. Ook wordt er gesproken over ‘duurzamer vervoer’ bij woon-werkverkeer. De brief is verstuurd aan 70.000 inwoners en grondeigenaren in de stikstofzones. ‘Geen impact op standaard verbouwingen in huis’ De brief zorgt onder meer in Oosterbeek voor vragen, merkt deze krant. Inwoners die in de zone wonen, vragen zich af of ze hun benzineauto nog mogen gebruiken. Albert Smit van het Dorpsplatform bevestigt dat het onderwerp stikstof enorm leeft. „Vrijwel de hele gemeente ligt in deze stikstofzone.” De voorgestelde maatregelen zijn voorlopige denkrichtingen, benadrukt een woordvoerder van de provincie Gelderland in een reactie. Ook is het volgens haar niet zo dat zo dat een verbouwing van een badkamer straks een probleem is in de zones. „Het gaat over omvangrijke bouwprojecten, niet om standaard verbouwingen bij mensen thuis.” Inwoners krijgen nu de tijd om te reageren en alternatieven aan te dragen, zegt zij. Ook worden er inloopavonden gehouden. Daarna neemt de Gelderse politiek een besluit. „Maar dat er iets moet gebeuren, staat vast.” Boerenorganisaties boos De provincie wil in een strook van 500 meter rondom natuurgebieden de stikstofuitstoot flink verminderen. Bedrijven, boeren en particulieren moeten samen de uitstoot tot 70 procent reduceren. Iedereen moet daaraan bijdragen, dus ook inwoners. Door de ingrijpende maatregelen moet de natuur kunnen herstellen. Als dat gebeurt, kunnen er elders in de provincie weer vergunningen worden verleend. Nu ligt de vergunningverlening in grote delen van Gelderland vrijwel stil. Een reeks aan boerenorganisaties is ook boos vanwege de brieven van de provincie aan de inwoners en landeigenaren in de stikstofzones. Volgens Erik Luiten van boerenorganisatie Agractie speelt de provincie inwoners en boeren tegen elkaar uit. In de brief wordt benadrukt dat er bijna geen vergunningen kunnen worden afgegeven vanwege de stikstofproblematiek. „Wij lezen daarin: als de boeren maar weg zijn, dan kunnen er weer huizen gebouwd worden. Zo worden groepen tegen elkaar opgezet. Dat bedoelt de provincie misschien niet, dat gevoel leeft wel.”

'VRIJWILLIGE KRIMP IN KOEIEN GAAT VERREWEG DE MINSTE PIJN DOEN' - DEEL 1

[b]Deel 2: https://www.prikkebord.nl/topic/354718/ Deel 3: https://www.prikkebord.nl/topic/354771/ - Gaan we naar € 1 per kilo melk? - Hoeveel koeien moeten er uit? - En wat wordt de impact van de door Harm Holman bedachte wet grondgebondenheid op de Nederlandse melkveehouderij? Een interview met Lubbert van Dellen van Flynth over de drie thema’s die op de Agrarische Schouw van donderdag 24 september 2025 onder melkveehouders hét gesprek van de dag zullen zijn. • Tekst: Jelle Feenstra • Foto: Binne-Louw Katsma Eerst de markt. Zijn we op weg naar een melkprijs van 1 euro per kilo?[/b] ‘Dat zie ik niet gebeuren, maar het is niet irreëel om te verwachten dat de melkprijs blijvend tussen de 50 en de 70 cent gaat bewegen. Omdat wereldwijd de omvang van de melkveehouderij ter discussie staat en er sprake is van krimp. In Australië, Nieuw-Zeeland én Europa is sprake van duidelijke krimp om verschillende redenen. Dat wordt niet opgevuld. China groeit veel minder hard dan de oorspronkelijke plannen en ook van meer melkproductie in Oost-Europa komt maar weinig terecht. Alleen in Noord-Amerika trekt het wat aan en Zuid-Amerika is een gebied om serieus in de gaten te houden.’ [b]Als die melkprijs stijgt, kan het toch ook zijn dat akkerbouwers weer gaan melken nu de aardappelprijzen in elkaar zijn gestort?[/b] ‘In Duitsland, waar de melkproductie in tien jaar tijd met zo’n 20% is gedaald, het meest van alle Europese landen, denkt een akkerbouwer bij omschakeling eerst aan kippen en dan pas aan koeien. Koeien staan bekend als moeilijk, daarvoor moet je een specialist zijn. En ik denk dat dit in toenemende mate wereldwijd geldt. Als je minder antibiotica en geneesmiddelen mag gebruiken, wordt het gewoon steeds moeilijker om met minder hulpmiddelen economisch rendabel koeien te houden. Denk ook aan arbeid, wat je op een melkveebedrijf 24/7 nodig hebt.’ [b]Dan ziet de toekomst er voor de blijvers onder de melkveehouders heel goed uit?.[/b] ‘Dat deel ik, met een paar duidelijke kanttekeningen. Als Europa de grens wagenwijd openzet voor mondiaal geproduceerde producten, kan een groei van de productie in Zuid-Amerika en Noord-Amerika consequenties hebben. Een ander scenario is dat we door mondiale spanningen te maken krijgen met een Europa dat in de eerste plaats denkt aan eigen voedselzekerheid. Voor de melkveehouderij is dat het beste scenario. Omdat wij in Europa structureel meer melk consumeren dan produceren. Tot tien jaar geleden was Europa netto-exporterend, tegenwoordig zijn we netto-importerend. Het geeft aan dat we de afgelopen tien jaar steeds minder melk zijn gaan produceren in Europa.’ [b]Hoor ik je nu zeggen dat Europa wat meer moet gaan opereren als de Amerikaanse president Trump?[/b] ‘Voor de melkveehouderij zou dat goed zijn. Maar Europa heeft ook een auto-industrie met tegenovergestelde belangen als de melkveehouderij en zuivelsector. De geschiedenis leert dat Europa landbouwbelangen vrij gemakkelijk weggeeft ten gunste van industrie of diensten. Toch zie ik beweging. Zo komt er in Frankrijk binnenkort een subsidie- en steunregeling op groei van de melkveehouderij. Daarmee is Frankrijk een van de eerste Europese landen die weer serieus inzet op groei van de eigen veestapel. Omdat er te veel stoppers zijn. Ik vind dat een opmerkelijk signaal.’ [b]Wat is je tweede kanttekening?[/b] ‘Zodra de melkprijs boven de 60 cent komt, gaan afnemers serieus kijken naar substituties van zuivelproducten. Er wordt ook steeds vaker gesproken over hybride producten, een mengsel van zuivel en plantaardig. Daar moet je wel rekening mee houden.’ Bij structurele marges van 15 tot 20 cent per kilo melk kan ik mij niks voorstellen. ‘Dat zie ik ook niet gebeuren. En vergeet niet, iedereen doet nu ineens of melkveehouders bakken met geld verdienen. Maar op 2022 na waren de marges de laatste zes jaar marginaal en te dun om de toekomst aan te kunnen. Veel lopende rekeningen zijn nog maar net weer op niveau. Oftewel: met het geld dat nu wordt verdiend, zijn allerlei kosten uit het verleden weggewerkt. Komt bij: tussen 2010 en 2014 zijn er veel nieuwe stallen gebouwd. Maar er was ook een categorie boeren die toen die stap naar een nieuwe stal niet kon maken. Die zitten nu met een stal van 30 of 40 jaar oud. Schrik niet hoeveel het kost om die nu nieuw te bouwen.’ Om maar niet te spreken van al die andere kosten die blijven stijgen. ‘In het melkquotumtijdperk werd er 20 tot 22 cent per liter betaald voor een kilo leasemelk. Nu wordt er stevig betaald voor mestafvoer en fosfaatrechten. We zien toenemende dierwelzijnseisen in en rondom gebouwen. Een grote groeiende kostenpost is arbeid. Dat leidt tot meer automatisering maar ook schaalvergroting. En het eigen machinepark staat onder druk. De loonwerker rukt op. Omdat niet alleen het mannetje op de machine, maar vooral ook de machine zelf duurder is geworden. Vijf jaar oude machines zijn nu duurder dan ze vijf jaar geleden nieuw kostten.’ Toch heeft de Nederlandse melkveehouderij er economisch in jaren niet zo florissant voor gestaan. Het staat in schril contrast met de blijvende roep om een kleinere veestapel. ‘Waar we momenteel het meeste last van hebben, is het met Europa afgesproken fosfaat- en stikstofplafond. We moeten voor 2025 en de jaren daarna onder 440 kilo stikstof en 135 miljoen kilo fosfaat blijven. Het stikstofplafond gaan we redden, grote knelpunt is het fosfaatplafond. De varkens- en pluimveesector leverden de afgelopen paar jaar hun bijdrage aan krimp van de veestapel en komen naar verwachting uit onder de plafonds. De melkveehouderij zit er met zo’n 8% nog duidelijk boven. Met de LBV-stoppers verwachten we daar nog zo’n 2,5% afhalen, waarmee je als melkveesector over 2025 uitkomt op een overschrijding van het fosfaatplafond van ruim 5%. Dat zijn de harde Brusselse normen waar de Nederlandse ministers hun handtekeningen onder hebben gezet. De exacte cijfers weten we in het voorjaar van 2026.’ [b]En dus?[/b] ‘Het betekent dat we ondanks de euforie over de marktprijzen op dit moment ruwweg 75.000 melkkoeien te veel hebben in Nederland. De waterkwaliteit gaat écht de goede kant op, maar dat wil niet zeggen dat we zomaar even een uitzondering krijgen van Brussel om boven het fosfaatplafond te produceren. En je moet dat ook in het grotere plaatje zien. Denemarken, Duitsland, Ierland, allemaal moesten of moeten ze krimpen. Welk land in Europa gaat dan een verzoek van Nederland om niet te krimpen steunen? Krimp van de veestapel is onvermijdelijk, daar komen we echt niet onderuit.’ [b]Hoe gaat die krimp in Nederland eruit zien?[/b] ‘Er zijn twee opties: óf we zetten met z’n allen de schouders onder het spoor van vrijwillige krimp. Of we laten het erop aankomen en wachten op de onvermijdelijke ingreep van het landbouwministerie.’ [b]Wat heeft jouw voorkeur?[/b] ‘Persoonlijk denk ik dat het voor de sector een pre is om vrijwillig te krimpen. Doe je dat niet, dan krijg je op korte termijn de grote pijn van generieke krimp en dat kan diep inhakken op gezonde, maar stevig gefinancierde melkveebedrijven. Veel melkveebedrijven hebben geen opvolger. Als die een paar jaar eerder de keuze maken om te stoppen met hulp van die vrijwillige regeling, dan is de hele pijn uit de sector en kan iedereen verder, inclusief al die jonge boeren met dikke financieringen, die houd je overeind.’ Deel 2: https://www.prikkebord.nl/topic/354718/ Deel 3: https://www.prikkebord.nl/topic/354771/ [i]De complete publicatie komt uit magazine Agrarische Schouw die deze week onder melkveehouders in Noord-Nederland wordt verspreid.[/i]

matt

@matt


Topics
7
Reacties
2.625
Volgers

Over mij

Leeftijd: onbekend
Laatst online: 45min geleden

Bedrijven

Ervaring

Ik heb ervaring met de volgende machines:

Merk / type Waardering