Een nieuw-nieuw-nieuwe lente een nieuw geluid

Piet Hermus,

Zo ongeveer begint het gedicht van Herman Gorter. Een nieuw seizoen, weer een nieuw kabinet, en telkens vegen nieuwe bezems schoon. Caroline stopt als boegbeeld, BBB focuste onvoldoende op de corebusiness en marginaliseerde zichzelf. Het bleek een tijdelijke vluchtheuvel voor de grillige kiezer en een deel van de achterban verloor zich in details, iets dat zich ook bij andere partijen voordoet. Partijen lijken veel op voetbalclubs: de grootste vijand is vaak de eigen te veeleisende supporterskern. "Tis nie goed of t deug nie."

Oogst 2025 was overvloedig met lage prijzen, die al vroeg te voorspellen was, omdat in ons deel van Europa een groter areaal aardappelen en uien tijdig gezaaid en gepoot werd gevolgd door een gunstig groeiseizoen. Na een paar financieel goede jaren door tegenvallende oogsten en hoge prijzen is de opgebouwde buffer bij de meeste akkerbouwers nu broodnodig.

Het gezegde luidt: het beste medicijn tegen hoge prijzen zijn hoge prijzen. Na topjaren als 1976 en 1983, met topprijzen door misoogsten, gingen boeren juist kopje onder door overinvesteringen in machines en dure huurgrond. Het collectief ‘achter de markt aan boeren’ door meer zaaien en poten, leidde met normale weersomstandigheden tot een overaanbod en dus zeer lage prijzen.

Waar aardappelen ooit volksvoedsel waren, men gemiddeld 110 kg per persoon at, is dat nu 80 kg, waarvan de helft chips en frites. Met betaalbare alternatieven als pasta en rijst, is er meer keuze. Ooit kwam er nauwelijks groente uit Spanje, maar na de toetreding in 1986 tot de EG en hierdoor betere infrastructuur in nieuwe lidstaten rolden de vrachtwagens in en uit waardoor seizoensgroenten plaatsmaakten voor jaarrond aanbod. Met recent overvloedige regen in zuidelijke landen, verzopen groenten in Spanje en Marokko, creëerden die lege schappen in de supermarkten weer kansen voor ons surplus aan wintergroenten, de markt is complex.

Trouwens, om landen toe te kunnen laten treden is het EG-landbouwbudget relatief afgeknepen, van 70% in de jaren ‘70 met 9 lidstaten naar nu 25% met 27 landen. De voorspelling van dertig jaar geleden, dat we overspoeld zouden worden met Pools voedsel, Polen was nog geen EU-lid, is nooit uitgekomen. Inferieure zooi wint het niet van Nederlandse en EU-product, maar alleen roepen dat je ‘de beste’ bent, zoals Louis van Gaal telkens deed als hij met een voetbalclub in weer een ander land kampioen werd, is niet genoeg. Want ‘de beste’ ben je tijdelijk, nooit eeuwig. Dat is niet nieuw.

Piet Hermus, akkerbouwer, Zevenbergschen Hoek