1. Forum
    2. ›
  2. Prikkebord

Professor Hanekamp haalt uit: 'stikstofdiscours is staatsterrorisme'


In dit interview met Indepen Nieuws bekritiseert Professor Jaap Hanekamp de wetenschappelijke basis van het Nederlandse stikstofbeleid, waarbij hij het rekenmodel AERIUS als onbetrouwbaar en onnauwkeurig bestempelt. Hij stelt dat de overheid ten onrechte schijnprecisie gebruikt om ingrijpende besluiten te forceren, terwijl fundamentele onzekerheden in de data worden doodgezwegen door onderzoeksinstituten. Volgens Hanekamp is er sprake van een ideologische tunnelvisie, waarbij andere natuurlijke drukfactoren worden genegeerd ten gunste van een eenzijdige focus op stikstofreductie. Hij trekt de discussie breder door dit te koppelen aan scientisme, het gevaarlijke geloof dat de wetenschap alle maatschappelijke problemen kan dicteren. De kern van zijn betoog is dat dit beleid leidt tot staatsterrorisme tegen de agrarische sector op basis van fictieve modellen. Uiteindelijk pleit hij in zijn nieuwe boek voor een terugkeer naar de menselijke maat en een realistische erkenning van de grenzen van wetenschappelijke kennis.

Jaap C. Hanekamp is van huis uit chemicus (gepromoveerd in 1992). In 2015 is hij nogmaals gepromoveerd in de theologie en filosofie. In januari 2026 publiceerde hij zijn boek ‘Vertrouwd met de werkelijkheid – Reflecties op het moderne crisisdenken’. Het boek is te bestellen op zijn blogsite jaaphanekamp.com/.

Bron

Professor Hanekamp haalt uit: 'stikstofdiscours is staatsterrorisme'
youtube.com

Deel dit topic

Laatste

Reacties

kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Sorry Jaap, maar sinds ik ooit las dat jij de MINAS een goed systeem vond, kan ik jou (helaas) ook niet meer serieus nemen.
+5
Melkboer16 (@Melkboer16)
@kanniewaarzijn er was geen beter mineralen systeem als Minas. Goed boeren werd beloond
+4
spotmelker (@spotmelker)
@Melkboer16
Quote:
Goed boeren werd beloond

😂 , wat is goed boeren? Je zette gewoon 40000 kg melk/ha af en dan kon je ruim 600 kg N/ha bemesten. Het huidige beleid is het gevolg van het geblunder van toen.
J Wiersma (@bio boer)
@spotmelker heb de minas nooit mee gemaakt bewust werkte dat niet zo dat je 12.000 kg ds gras met 18% ruw eiwit je meer mocht strooien dan boer die 9000 kg ds oogste met 16 % ?
+1
spotmelker (@spotmelker)
@bio boer nee, het werkte o.b.v. je afgevoerde N en P in melk/dieren en diercorrectie voor ammoniak (wat pas boven de 2 GVE/ha ging meetellen). Het sloeg gewoon nergens op.
pieta (@pieta)
Quote Reactie van @spotmelker:
je afgevoerde N en P in melk/dieren

En voer
spotmelker (@spotmelker)
@pieta
Quote:
En voer
voor de intensievere bedrijven (20000 kg melk/ha) was dat geen issue.
pieta (@pieta)
@spotmelker Dat is naief. Daar ging op sommige plekken de laatste snede met veel eiwit weg (op papier). Er werden grondgebruikersovereenkomsten gesloten waar grond gehuurd werd voor een periode van 14 dagen. Toevallig net wanneer de mais gehakseld werd.
+1
spotmelker (@spotmelker)
@pieta
Quote:
Dat is naief

Jullie zijn nog veel slimmer dan ik 😄
Mij gaat het er om duidelijk te maken dat Minas in de basis fout is en niks met milieubelasting of evenwichtsbemesting te maken heeft. En dat geld ook voor de KLW en mogelijke ASB. Daar framen we ons zelf mee want de ongedefinieerde mineralenverliezen worden ongetwijfeld een basis in toekomstig beleid. Dan gaat het net als met de stikstofsoap, we rekenen alsof we de grootste vervuiler zijn maar een meet/waarneembaar resultaat zullen we nooit zien. Dat komt omdat alle kennisinstituten het vertikken om contraexpertise te doen en de politiek het naar beleid transformeert.
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @Melkboer16:
er was geen beter mineralen systeem als Minas. Goed boeren werd beloond

Duimpje verkeerd!! Moest naar Spotmelker.
spotmelker (@spotmelker)
@kanniewaarzijn
Quote:
MINAS een goed systeem vond,

Ach ja de (intensieve) boeren waren enthousiast, akkerbouwers niet echt.
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @spotmelker:
Ach ja de (intensieve) boeren waren enthousiast, akkerbouwers niet echt.

Hoe intensiever, hoe enthousiaster!
+1
kaas (@kaas)
@kanniewaarzijn minas was een goed en eerlijk systeem
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
@kaas Klets geen onzin, iedereen weet dat het van geen kanten deugde.
+1
spotmelker (@spotmelker)
@kaas
Quote:
minas was een goed en eerlijk systeem

Reken even mee. Wij zetten 40.000 kg melk per ha gras af. Rest in verhuur voor bollen en aardappels. Dit is afvoer van 220 kg N/ ha gras. 40000kg melk bij 8000kg/koe, = 5 koeien per ha. Ammoniakcompensatie was 30kg/koe minus 60kg/ha. 5x30 -/- 60 = 90 kg. De verliesnorm/ha was 180 kg. Opgeteld was de toegestane aanvoer (via de dampalen) 220 + 90 + 180 = 490 kgN/ha.
Om 220 kg N-afvoer via de melk te realiseren had je 1000 kg "voer-N" nodig. Rendement lag in die jaren rond 22% (bron K&K) Die 1000 kg kwam deels tussen de dampalen door en deels van eigen grond via gras(kuil). Op goede grond oogstte je 400 kgN/ha (13,5 ton ds met 30 kg N/ton. Om de 1000 kg N te bereiken moest er dus nog 600 kg aangevoerd worden. Er was 490 kg toegestaan. Die 110 verschil moest gecompenseerd worden met mestafzet. Dus de mestproduktie van 5 koeien met 8000 kg melk minus 110 kg (afvoer) kon op eigen grond geplaatst worden. Das best een hoop 😁
Maak nu dezelfde berekening met 10000 kg melk/ha en leg uit wat er goed of eerlijk aan is.
Ik heb het in navolging van een wakkere collega nooit ingevuld en DR in Assen (voorganger RVO) heeft dit gewoon laten passeren danwel in de doofpot gedrukt. En nu, een ASB? 😄
+1
jan-cees (@jan-cees)
@spotmelker Herman voor de KPI en ABS en KLW religeuzen heeft Ronald Zom een tip

spotmelker (@spotmelker)
@jan-cees Het is schokkend dat er zo weinig nagedacht wordt door betrokkenen.
Met een beetje voorstelling van de praktijk zie je direct dat dergelijke rekenexcercities nooit de praktijk, laat staan milieubelasting kunnen weergeven.
jan-cees (@jan-cees)
@spotmelker klopt Herman en ze hangen er willens en wetens boeren aan op
+1
@Weg (@@Weg)
Bij d66 houden ze van wetenschappers.., hebben er verschillende en pakken die het beste past, denk momenteel JW Erisman.
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @@Weg:
momenteel JW Erisman.

Dat kan je toch geen wetenschapper noemen....
+5
spotmelker (@spotmelker)
Quote:
De kern van zijn betoog is dat dit beleid leidt tot staatsterrorisme tegen de agrarische sector op basis van fictieve modellen

Niets aan toe te voegen.
familie pelle (@familie pelle)
Hanekamp had beter in de commissie Hordijk z’n mond open kunnen doen. Daar had hij z’n stempel kunnen drukken en niet via allerlei suffe kanalen.
Grove den (@Grove den)
@familie pelle Hanekamp zat met 7 anderen, waaronder Erisman, in de commissie die voor hun inkomen bijna allemaal afhankelijk zijn van de overheid.
Dan kun je de uitkomst wel raden.
Er is alleen gediscussieerd over de onnauwkeurigheid van Aerius. Droge depositie van ammoniak wordt als feit gepresenteerd maar is nog nooit bewezen of gemeten.
Zoals Hanekamp zegt: eigenlijk zou je als experiment alle vee uit Nederland moeten verwijderen. Waarschijnlijk verandert er in de natuurgebieden niets.
+1
Kalfje24 (@Kalfje24)
@Grove den 30/40% minder koeien op Schiermonnikoog gaf de juiste cijfers toch?
Grove den (@Grove den)
@Kalfje24 Ja, ammoniakconcentratie in de lucht gestegen. Dat kwam volgens CLM omdat ze een andere kunstmestsoort gingen gebruiken die veel meer ammoniak uitstootte 🤔
cs-agrar (@cs-agrar)
Quote Reactie van @Grove den:
Droge depositie

met tot 124% afwijking... aldus Hanekamp
+2
Grove den (@Grove den)
@Grove den 👆zo werkt het. Onwelgevallige meningen worden op een zijspoor gerangeerd.
+2
Grove den (@Grove den)
@familie pelle En over die suffe kanalen: maar goed dat we niet volledig van staatsmedia afhankelijk zijn.
spotmelker (@spotmelker)
@familie pelle
Quote:
Hanekamp had beter in de commissie Hordijk z’n mond open kunnen doen

Heeft hij wel gedaan en vervolgens bedankt voor zijn inbreng en nooit weer gevraagd. Tja wie gefundeerd kritiek levert is niet welkom bij veel (overheids)instanties.
familie pelle (@familie pelle)
@spotmelker hij had een hoop kabaal moeten en kunnen maken ipv z’n handtekening zetten.
hans-hans (@hans-hans)
@familie pelle hij zegt het toch maar even op youtube (uitgebreid )
familie pelle (@familie pelle)
@hans-hans
Quote:
. hij zegt het toch maar even op youtube

Poeh, indrukwekkend. Hij had het moeten zeggen toen woorden er toe deden. Toen zijn woorden impact hadden kunnen hebben. Mosterd na de maaltijd noem ik dit.
+2
WGeverink (@WGeverink)
@familie pelle Met die wetenschap hadden jullie belangen "behartigers" moeten doorpakken toch?
+5
jan-cees (@jan-cees)
@familie pelle lees het rapport Hordijk en de via mijn Woo beschikbaar gekregen gespreksverslagen van cie Hordijk en bekijk de video en doe dan weer hier iets posten wat Jaap beter had moeten doen.
Typisch gevalletje zonder inzicht iets posten jij kunt zo de politiek in
+16
rene-de-jong (@rene-de-jong)
Een zeer goede uitleg van Jaap in begrijpelijke taal.

Zou iedere gedeputeerde verplicht moeten lezen/zien net als iedere jurist die nog steeds een NB vergunning blijft aanvragen wegens berekende 'significante' invloed.

Ik begrijp niet dat Jaap hier wordt neergehaald, de man verdiend een standbeeld.
+1
Weidezicht (@Weidezicht)
@rene-de-jong Heeeee, welkom terug.
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @rene-de-jong:
Ik begrijp niet dat Jaap hier wordt neergehaald,

Wat Jaap hier vertelt is allemaal waar, maar als je tegelijkertijd beweert dat MINAS een goed systeem was dan mis je de kern van het (gecreëerde) probleem. Als Jaap dat zou begrijpen, dan zou hij ook begrijpen dat ALLES wat vervolgens bovenop deze achterlijkheid is gestapeld volslagen overbodig is. Dat de gemiddelde mens dat niet snapt is nog wel te begrijpen, maar van een gerenommeerd wetenschapper mag je dat toch wèl verwachten.
BertK (@BertK)
@kanniewaarzijn MINAS was in één opzicht heel goed, je meet wat er over de dam komt. Geen model bij nodig.
Management-gevoelig want door verliezen elders te leggen verbeterde je jou efficiëntie (teeltverliezen heb je niet bij aangekocht voer).
FarmerBN (@Farmerbn)
@BertK precies , varkensboeren zonder grond hebben geen uitspoeling. Graan uit het buitenland is ook schoner voor Nederlandse waterlopen.
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @Farmerbn:
varkensboeren zonder grond hebben geen uitspoeling. Graan uit het buitenland is ook schoner voor Nederlandse waterlopen.

Maar wel gigantische saldo's. (De ene kant van het "probleem", in tegenstelling tot de "verliezen" bij extensieve grondgebruikers de andere kant van het "probleem")
Welke conclusie zou je nu kunnen trekken?
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @BertK:
MINAS was in één opzicht heel goed, je meet wat er over de dam komt. Geen model bij nodig.Management-gevoelig want door verliezen elders te leggen verbeterde je jou efficiëntie (teeltverliezen heb je niet bij aangekocht voer).

We zijn met de mestwet niet bezig met evenwichtsbemesting, maar we zijn bezig om een onzinnige balans in stand te houden.
+2
Cowboy3 (@Cowboy3)
+1
de jonge (@de jonge)
@Cowboy3 dat ene stuk van haar is ook ijzersterk, over de bevolking,het gepeupel...
+2
slagakker (@slagakker)
We zien hier de meest technische verhalen voorbij komen over het mest gebeuren en het grote gros van de boeren kunnen het niet meer volgen ,ook in het haagse niet. Overal zie je pilot projectjes en ieder provincie wil ook graag wat zeggen. Het is niet te volgen dus onuitvoerbaar. Begin vooraan opnieuw en houdt het simpel en zorg dat het te controleren is. Je kunt ook zo doorgaan tot het helemaal klapt en niemand zich er iets nog van aan trekt. Dat zie je nu ook bij de sociale bezuiningen, de vakbonden gaan Nederland platgooien, burgelijke ongehoorzaamheid zoals dat heet. Ben benieuwd hoe lang dit kabinet zit. Het eerste beste voorstel en ze maken al ruzie met de vakbonden. Zelfde met defensie hoop geld inpompen voor niks, als Rusland binnen valt is Nederland binnen paar dagen ingenomen. Hopelijk snel nieuwe verkiezingen
pieta (@pieta)
Quote Reactie van @slagakker:
Begin vooraan opnieuw en houdt het simpel en zorg dat het te controleren is

16.000 kg melk per hectare grasland/maisland/voederbieten inclusief jongvee? Dat is simpel en controleerbaar.
+6
jan-cees (@jan-cees)
@pieta Wij denken eerder aan 2,5 gve en 20.000 kg melk per ha bij 80% gras en weidegang en aan 2,3 gve per ha en 18.500 bij 80% gras en geen weidegang bij beide alle mest aan te wenden op eigen grond en bij geen grondgebondenheid 170 kg N per ha gebruik eigen rvd overige mest afvoeren en geen graslandverplichting.
Vrije keuze ieder kan doen wat hij of zij wil wat het beste past.
pieta (@pieta)
@jan-cees Past mij prima. Moet ik nog uit gaan breiden. Voor mijn wat intensievere collega's had ik liever dat de derogatie terugkwam.
kleine boer (@kleine boer)
@jan-cees en 20.000 kg 2.5 gve of 15000 met 3 gve? Of de gve de norm of de melk net wat eerste vol is?
spotmelker (@spotmelker)
@slagakker
Quote:
Begin vooraan opnieuw en houdt het simpel

👍
+1
FarmerBN (@Farmerbn)
Wat is het probleem? Volgens mij stikstof in het water. Bij grondloos melkvee houden komt er niks in je water. En dus hoe minder land een boer heeft en bij mest afvoer, hoe minder hij uitspoeling heeft. Het is niet de mestproducent die vervuild maar de grondgebruiker.
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @Farmerbn:
Het is niet de mestproducent die vervuild maar de grondgebruiker.

Waarom zouden ze vroeger (toen men nog zelfstandig kon nadenken en niet gehinderd werd door computerblindheid) zoveel onderzoek hebben gedaan naar bemesting?
Vast niet omdat je "zomaar" afvoer af kunt trekken van aanvoer. Beetje simplistisch, dat blijkt ook wel uit de gevolgen in de praktijk.
FarmerBN (@Farmerbn)
@kanniewaarzijn aanvoer moet afvoer zijn plus de verliezen. Bij lage aanvoer moet je de verliezen minimaal houden anders teer je in op de bodem voorraad. Maar onvermijdelijk verliezen moet je accepteren.
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
@Farmerbn Als MINAS (en de verdere onzinnige mestwetten) goed zou zijn, dan zou iedereen rond de nul uitkomen. De praktijk leert ons dat er aan de ene kant enorme saldi ontstaan en aan de andere kant tekorten. Mest is een sluitpost die wordt gebruikt om op nul uit te komen. Dat gaat niet lukken (ondanks alle capriolen die worden uitgehaald), vandaar de zwarte mest bij intensieve bedrijven en de afnemende vruchtbaarheid van de bodem bij extensieve grondgebruikers.
En die "verliezen" is niet anders dan een term die wordt gebruikt omdat men geen idee heeft van chemische processen die plaatsvinden, en dat hebben ze nu juist vroeger wel uitgezocht.
FarmerBN (@Farmerbn)
Tegenwoordig mag een extensieve melkveehouder net zoveel bemesten per hectare als een intensieve terwijl de intensieve per hectare veel meer mineralen afvoert. Dat was bij Minas niet. Of de tegenwoordige mens dommer is als de vroegere betwijfel ik. En dan heb ik het niet over politici want die doen dom om hun persoonlijke mening te gebruiken.
+1
pieta (@pieta)
Quote Reactie van @Farmerbn:
Tegenwoordig mag een extensieve melkveehouder net zoveel bemesten per hectare als een intensieve terwijl de intensieve per hectare veel meer mineralen afvoert. Dat was bij Minas niet.

Probeer je aan te geven dat je het niet snapt?
FarmerBN (@Farmerbn)
@pieta 170 kg N uit organische mest per ha toch?
pieta (@pieta)
@Farmerbn Ja, maar daar doel ik niet op.
+1
kanniewaarzijn (@kanniewaarzijn)
Quote Reactie van @Farmerbn:
Tegenwoordig mag een extensieve melkveehouder net zoveel bemesten per hectare als een intensieve terwijl de intensieve per hectare veel meer mineralen afvoert. Dat was bij Minas niet.

Er is een verschil tussen wat er wordt uitgerekend en wat er in de praktijk gebeurt.

« Terug naar discussielijst

Deel ook jouw kennis en inzicht

Hebben de thema's maat , stikstof , wetenschap , overheid , stikstofbeleid , kennis , boek , aerius , nieuws en stikstofdiscours geen geheimen voor jou? Dan kunnen we jouw kennis en inzicht goed gebruiken! Of je nu actief bijdraagt door foto's, video's, topics of reacties te plaatsen, of je zorgt er middels de stemknoppen voor dat de beste reactie naar boven borrelt.. Jouw kennis en inzicht m.b.t. de melkveehouderij kunnen deze site nét dat beetje beter maken. Maak ook een (gratis) account aan!

Co Scholten
Webmaster
REACTIES
59
DEELNEMERS
22
WEERGAVES
5.267