Hoogedelgestenge vrouwe M Sterk: Hoe verhouden bepalingen uit de habitatrichtlijn tot de grondwet artikel 93

Deze vraag heb ik zowel is Vianen als in Lexmond deze week gesteld aan de deputeerde Sterk en/of haar ambtenaren.

De hoogedelgestrenge vrouwe Sterk en haar onderdanen van het provinciehuis konden geen antwoord geven.

Bij deze het antwoord:

Artikel 93 van de Nederlandse Grondwet en bepalingen van de Habitatrichtlijn (Richtlijn 92/43/EEG) verhouden zich tot elkaar via het leerstuk van rechtstreekse werking en voorrang van internationaal en Europees recht.

1. Artikel 93 Grondwet

Artikel 93 Gw bepaalt:

“Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar hun inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.”

Dit betekent dat:

internationale en Europese regels rechtstreeks in de Nederlandse rechtsorde kunnen werken;

geen omzettingswet nodig is als een bepaling “een ieder verbindend” is;

nationale rechters die bepalingen rechtstreeks moeten toepassen.

2. De Habitatrichtlijn als EU-recht

De Habitatrichtlijn is:

een EU-richtlijn, vastgesteld door een volkenrechtelijke organisatie (de EU);

gericht tot de lidstaten, maar bevat ook concrete en dwingende verplichtingen.

In beginsel moeten richtlijnen worden omgezet in nationaal recht (in Nederland vooral via de Wet natuurbescherming / Omgevingswet). Toch kunnen bepalingen van een richtlijn rechtstreekse werking hebben.

3. Rechtstreekse werking van bepalingen van de Habitatrichtlijn

Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU (o.a. Van Duyn, Marshall, Waddenvereniging) geldt:

Een richtlijnbepaling heeft rechtstreekse werking wanneer zij:

voldoende duidelijk en nauwkeurig is;

onvoorwaardelijk is;

niet of onjuist is omgezet;

wordt ingeroepen tegen de overheid (verticale werking).

➡️ Verschillende kernbepalingen van de Habitatrichtlijn voldoen hieraan, met name:

artikel 6, leden 2 en 3 (bescherming van Natura 2000-gebieden);

deze bepalingen worden in Nederland regelmatig rechtstreeks toegepast door de rechter.

4. Koppeling met artikel 93 Grondwet

Artikel 93 Gw vormt de constitutionele basis voor:

de doorwerking van EU-richtlijnen in de nationale rechtsorde;

het buiten toepassing laten van strijdig nationaal recht.

Concreet:

Als een bepaling van de Habitatrichtlijn “een ieder verbindend” is,

dan werkt zij rechtstreeks in Nederland op grond van artikel 93 Gw;

en moet de rechter strijdige nationale regels buiten toepassing laten (in samenhang met art. 94 Gw).

5. Gevolgen in de praktijk

Bestuursorganen moeten vergunningen toetsen rechtstreeks aan art. 6 Habitatrichtlijn.

Burgers en milieuorganisaties kunnen zich voor de rechter beroepen op deze bepalingen.

Nationale regelgeving die onvoldoende bescherming biedt, kan worden gepasseerd.

6. Samenvattend
Aspect Betekenis
Art. 93 Gw Geeft directe werking aan EU-bepalingen die een ieder verbinden
Habitatrichtlijn EU-richtlijn met deels rechtstreeks werkende bepalingen
Gevolg Rechter past bepaalde artikelen van de Habitatrichtlijn rechtstreeks toe
Praktijk Grote invloed op natuurvergunningen en stikstofbeleid

Deel dit topic

Reacties

+4
En dan de verduidelijking : De volgende vraag/toets dient gedaan te worden vanuit de habitatrichtlijn voor elke ingezetene van de lidstaat Nederland:

Artikel 2

1. Deze richtlijn heeft tot doel bij te dragen tot het waarborgen van de biologische diversiteit door het instandhouden van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna op het Europese grondgebied van de Lid-Staten waarop het Verdrag van toepassing is.

2. De op grond van deze richtlijn genomen maatregelen beogen de natuurlijke habitats en de wilde dier- en plantesoorten van communautair belang in een gunstige staat van instandhouding te behouden of te herstellen.

3. In de op grond van deze richtlijn genomen maatregelen wordt rekening gehouden met de vereisten op economisch, sociaal en cultureel gebied, en met de regionale en lokale bijzonderheden.


En ik denk dat het verstandig is dat elke ingezetene van Nederland een zienswijze in dient met een verzoek tot toetsing artikel 2 lid 3 voordat provinciale staten een besluit nemen over de maatregelen uit het UPLG
In de op grond van deze richtlijn genomen maatregelen wordt rekening gehouden met de vereisten op economisch, sociaal en cultureel gebied, en met de regionale en lokale bijzonderheden.
en wat zijn volgens hen de clasificaties van de vereisten op economisch,sociaal en cultureel gebied, en met de regionale en lokale bijzonderheden? staat dat ook ergens?
De truc zit in het volgende:

De gedeputeerden stelt een verordening voor getoetst aan de nationale wetgeving. Maar wanneer deze verordening van kracht is en geïmplementeerd is in strijd met het internationaal recht ( art2 lid3 HR) dan is deze juridisch aanvechtbaar
@John Spithoven De WSN is de Nederlandse uitwerking van artikel 6 lid 2
Daar is het UPLG op gestoeld buiten de 250 m

Verordeningen en wetgeving in deze zijn een uitvoering van de implementatie van de richtlijn.

Maar wanneer deze onjuist geïmplementeerd zijn , stelt de grondwet de mogelijkheid om Nederlandse wetgeving en verordeningen ter zijde te schuiven en rechtstreeks invloed van uit de Habitatrichtlijn te laten doen gelden.

Dus Mirjam zegt nu
Ik hoef geen economische culturele en sociale toets te doen
Maar na bekrachtiging is de verordening wel strijdig met internationaal recht, de richtlijn
@John Spithoven Maar hoe lees jij paragraaf 5.7.5 dan? Daar gaat het over de sociaaleconomische impact van de plannen.

provincie-utrecht.nl/sites/default/…
@GJ Bosch 5.7.5 Leefbaarheid en sociaaleconomische impact
Veel boeren overwegen om te stoppen. Soms is dat ‘gewoon’ omdat er geen opvolger is. Maar steeds vaker horen
we dat het gaat om onzekerheid over de toekomst, te grote regeldruk, of onvoldoende toekomstperspectief,
waardoor de huidige of toekomstige generatie afhaakt.
Het UPLG stelt maatregelen voor om de natuur, inclusief bodem- en waterkwaliteit in de provincie Utrecht te
verbeteren. Dat is noodzakelijk voor de natuur, het klimaat en voor de kwaliteit van de leefomgeving. Tegelijkertijd
kunnen de maatregelen om deze doelen te behalen gevolgen hebben voor het gebruik en de inrichting van het
landelijk gebied. Wij maken ons hard voor het behouden en versterken van de vitaliteit en leefbaarheid van het
platteland en haar kleine kernen. Daartoe zijn meerdere initiatieven actief, zoals LEADER en de subsidieregeling
“leefbaarheid in het landelijk gebied en kleine kernen”. Deze subsidie ondersteunt lokale initiatieven zoals
investeringen in bestaande fysieke locaties tot het organiseren van sociale cohesie bevorderende evenementen en
het versterken van organisaties die dergelijke activiteiten structureel uitvoeren.
In 2024 hebben we twee studies laten uitvoeren als start van een sociaaleconomische impactanalyse bij het UPLG.
Enerzijds een kwantitatieve analyse van de WUR over de sociaaleconomische situatie van de Utrechtse
landbouwsector en anderzijds een kwalitatieve studie door het PON en Telos over mogelijke impact van het UPLG
op de brede welvaart op het platteland. Om een vervolg te kunnen geven op deze sociaaleconomische
impactanalyse zijn rijksmiddelen noodzakelijk. Die zijn op het moment van publiceren van dit Ontwerp-UPLG niet
beschikbaar. Wat ondertussen wel is gedaan is dat in opdracht van de provincie Wageningen University Research
een quick scan heeft uitgevoerd naar de impact op de inkomens van boerenbedrijven als gevolg van de maatregelen
UPLG (november 2025). Het rapport richt zich daarbij op de grondgebonden melkveehouderij. Uit het rapport blijkt
dat de maatregelen van het UPLG een flinke financiële impact hebben. Daarbij twee noties die van belang zijn:
• Er bestaat niet zoiets als een ‘gemiddeld Utrechts bedrijf’. Bedrijfsvoering kan per bedrijf erg verschillen
en daarmee ook inkomensgevolgen als gevolg van bepaalde maatregelen.
• De inkomsteneffecten zijn in het rapport ingeschat zonder compensatie bijvoorbeeld in de vorm van
vergoedingen of subsidieregelingen. In de praktijk zijn daar wel degelijk mogelijkheden toe. In een aantal
gevallen gaat het ook om directe nadeelcompensatie.
107
Verder streven we ernaar om jaarlijks belangrijke signalen bijeen te brengen in een dashboard Staat van de
Landbouw. Dit dashboard is momenteel in ontwikkeling. Het doel van dit dashboard is om op basis van harde cijfers
te laten zien hoe de landbouw binnen de provincie Utrecht ervoor staat. Dit stelt de provincie in staat om het beleid
te monitoren en waar nodig gerichter bij te sturen. De focus ligt op concrete, meetbare aspecten zoals:
• weidegang,
• geteelde gewassen,
• input en output van landbouwbedrijven.
Het dashboard richt met name op de ‘harde’ data. Wel zijn er twee indicatoren opgenomen die enigszins raken aan
deze zachtere kant. Deze zijn weergegeven in de onderstaande tabel:
Leeftijd en opvolging
• Aantal boeren
• Percentage jonge boeren
• Percentage jonge boeren per jaar
• Percentage 50+ boeren
• Percentage 50+ boeren met opvolging
• Gemiddelde leeftijd per jaar
Inkomen
• Gemiddeld jaarinkomen
• Percentage solvabiliteit
• Gemiddeld jaarinkomen per jaar
• Gemiddeld jaarinkomen per bedrijfstype i.r.t.
rest van NL
• Percentage jonge boeren per hoofdbedrijfstype per
jaar
• Leeftijdsopbouw boeren per jaar
Tabel 11: Overzicht indicatoren Staat van de Landbouw
• Gemiddeld jaarinkomen per bedrijfstype in de
tijd
• Gemiddeld percentage solvabiliteit per
bedrijfstype
Het dashboard kan in de toekomst worden uitgebreid, bijvoorbeeld met sociaaleconomische aspecten van de
landbouwsector. Denk hierbij aan nevenactiviteiten van agrariërs, het aantal boeren dat bepaalde subsidies heeft
aangevraagd, of indicatoren die iets zeggen over de vitaliteit van agrarische ondernemers.
Tot slot houden we een vinger aan de pols met betrekking tot de ontwikkelingen en ervaringen in het landelijk
gebied via onze Vraagbaak Landbouw en de plattelandscoaches. Via hen kan worden gesignaleerd of er
maatschappelijk onaanvaardbare consequenties ontstaan als gevolg van de maatregelen uit het UPLG en of
bijsturing nodig is, bijvoorbeeld via flankerend beleid.
@John Spithoven Dit is geen sociaal, economische en culturele impact analyse voor de ingezetene van Nederland.

Bijv wat betekent het UPLG voor de verwachtigingen van onroerend goed, inflatie, voedselprijzen, leefbaarheid, middenstand enz
@John Spithoven En dit is ook een focus op de landbouw sector:
stateninformatie.provincie-utrecht.nl/Documenten/…

Positieve effecten op de brede welvaart voor
melkveehouders en inwoners
Dit onderzoek laat zien dat er door de uitgewerkte veranderingen op de
melkveebedrijven op de korte en lange termijn voordelen zijn voor de
melkveehouder en inwoners op het gebied van wonen en milieu. De positieve
effecten op milieu, zoals betere luchtkwaliteit, meer natuur en betere
natuurkwaliteit, zorgen voor grotere tevredenheid met de woonomgeving. Voor
melkveehouders is er op korte termijn een negatief effect op (mentale) gezondheid,
maar op de korte en lange termijn een positief effect op fysieke gezondheid, net als
voor inwoners: als gevolg van de verlaagde concentraties fijnstof, endotoxinen en
lagere blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen nemen de
gezondheidsrisico’s af.
Op de lange termijn laat dit onderzoek voor de stoppende en niet stoppende
melkveehouders voor het gemiddelde en maximale scenario een positief effect zien
op materiële welvaart. Dit laatste komt met name doordat in het maximale
scenario het percentage stoppende melkveehouders het hoogst is en zij meedoen
aan een stoppersregeling van de overheid of in de markt de productierechten en
grond verkopen of verpachten. Hierdoor stijgt hun inkomen en is de verwachting
dat zij op termijn geen moeite zullen hebben met rondkomen. Voor de
melkveehouders die doorgaan is een goed verdienmodel echter niet gegarandeerd
en daarom blijft het effect op vertrouwen in de economie en moeite met
rondkomen voor de keuzeopties natuurinclusief en stalinnovatie op de lange
termijn negatief. Hierbij moet nogmaals benadrukt worden dat de wijze waarop de
effecten op de lange termijn zullen uitpakken (neutraal of positief), afhankelijk is
van de keuzes die melkveehouders daadwerkelijk gaan maken. De resultaten van
de impactanalyse zijn voor het gemiddelde scenario gevisualiseerd in Figuur A. In
bijlage E van het rapport zijn de figuren voor het minimale en het maximale
scenario opgenomen.
+1
HansBa (@HansBa)
Pfff dashboard staat van de Landbouw.
Provincie wil dus alle gegevens en op alles sturen mbt de landbouw. Wordt er genoeg verdiend geen subsidies en bij te weinig krijg je wat. Knettergek daar!
jan 10 (@jan 10)
Eerst gaat de provincie met behulp van uplg de boerenstand halveren of in ieder geval afhankelijk maken van subsidies om overeind te blijven.
Monitoren gaat met verplichte inleveren kringloopwijzer en inleveren boekhouding.
en onder andere artikel 8.13 registratie weidegang per 2033 verplicht met elektronische meting per koe.
Als compensatie krijgen plaatselijk voetbalclubs een paar grijpstuivers...
HansBa (@HansBa)
@jan 10 verplicht inleveren financiële boekhouding?
Dat kan toch niet zomaar.
+1
@HansBa ze weten toch alles al daar bij die blauwe brieven brigade. Ze houden je even wel in de gaten zonder dat je verdere toestemming geeft.
[@jan De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft de KringloopWijzer officieel aangewezen als nutriëntentool. Deze aanwijzing gaat in op 1 januari 2026.

Een nutriëntentool is bedoeld om ondernemers te helpen bij het duurzaam beheren van nutriënten op hun bedrijf. De tool geeft inzicht in hoe mest, water en gewassen kunnen worden gebruikt om de water-, bodem- en luchtkwaliteit te verbeteren.
+3
jan 10 (@jan 10)
Op de lange termijn laat dit onderzoek voor de stoppende en niet stoppende
melkveehouders voor het gemiddelde en maximale scenario een positief effect zien
op materiële welvaart. Dit laatste komt met name doordat in het maximale
scenario het percentage stoppende melkveehouders het hoogst is en zij meedoen
aan een stoppersregeling van de overheid of in de markt de productierechten en
grond verkopen of verpachten. Hierdoor stijgt hun inkomen en is de verwachting
dat zij op termijn geen moeite zullen hebben met rondkomen.


Voor de
melkveehouders die doorgaan is een goed verdienmodel echter niet gegarandeerd
en daarom blijft het effect op vertrouwen in de economie en moeite met
rondkomen voor de keuzeopties natuurinclusief en stalinnovatie op de lange
termijn negatief.

Wij boeren in Utrecht willen helemaal geen garanties over ons inkomen,wij willen dat het hele uplg van tafel gaat.
+1
Quote Reactie van @jan 10:
Wij boeren in Utrecht willen helemaal geen garanties

heb jij nou nog niet in de gaten dat je niks te willen hebt, het gaat gebeuren, mits er honger of oorlog komt
jan 10 (@jan 10)
Quote Reactie van @de hoef:
heb jij nou nog niet in de gaten dat je niks te willen hebt, het gaat gebeuren, mits er honger of oorlog komt

Het jaar is nog niet om...
+1
@jan 10 je zult nog aan me denken mee de kerst
jan 10 (@jan 10)
Quote Reactie van @de hoef:
je zult nog aan me denken mee de kerst

We zijn een strijdlustig volk hoor,we hebben de spanjaarden de fransen de duitsers en in heel vroeger tijd keizers er uit gebonjourd:😬
Kan ook best zijn dat een melkveehouder "op papier" niet genoeg winstgevend is, maar dan moeten ze even verder kijken wat er aan hun (product) wel verdiend wordt en wat voor impact dat heeft op werkgelegenheid en economie
@weurding

niet genoeg winstgevend

Of dan geen sub meer en kunnen vertrekken
Jawis (@Jawis)
Heb ik het mis of is utrecht na brabant de volgende provincie, die gestuurd, de landbouw pootje haakt.
Ik ben benieuwd welke provincie hierna komt met weer een nieuwe editie van de fabeltjeskrant. Bor de wolf in drenthe of overijssel?
@Jawis drenthe duurt vast niet lang meer
+1
matt (@matt)
@Jawis heb het ook eens doorgenomen, utrecht is het nieuwe Brabant.
+3
Kars (@Kars)
@matt volgens mij is Utrecht nog slag gekker volk.
BertK (@BertK)
@Kars Dichter bij den Haag.
+1
Belangrijkste is dat iedereen een zienswijze indient. Burger of boer maakt niet uit. of je uit de provincie komt maakt ook niet uit. Als UPLG werkelijkheid wordt, word het Landelijkbeleid en dat ziet John heel goed, die helpt met het zoeken naar handvaten. Uplg word dan NPLG

« Terug naar discussielijst

Deel ook jouw kennis en inzicht

Hebben de thema's koppeling , werking , natuurbescherming , regelgeving , overheid , grond , europees , stikstofbeleid , regels en nederland geen geheimen voor jou? Dan kunnen we jouw kennis en inzicht goed gebruiken! Of je nu actief bijdraagt door foto's, video's, topics of reacties te plaatsen, of je zorgt er middels de stemknoppen voor dat de beste reactie naar boven borrelt.. Jouw kennis en inzicht m.b.t. de melkveehouderij kunnen deze site nét dat beetje beter maken. Maak ook een (gratis) account aan!

REACTIES
26
DEELNEMERS
15
WEERGAVES
3.135