PBL rekent watervervuiling (stikstof en fosfor) uit andere bronnen toe aan landbouw

Volgens het Compendium voor de Leefomgeving, waar het Planbureau voor de Leefomgeving deel vanuit maakt, is zo’n 60 miljoen kilo stikstof in het oppervlaktewater afkomstig uit de landbouw. Dat komt neer op ruim de helft van de totale stikstofbelasting, zo meldt het Compendium op 18 november 2025. Wat daarbij niet wordt vermeld, is dat een aantal extra bronnen, zoals natuurlijke kwel, wordt toegerekend aan de landbouw. Dit gebeurde ook al in 2017.

Deel dit topic

Reacties

+6
Tsja het word gestuurd zo ze het willen...
+1
Groen1 (@Groen1)
@de jonge PBL WUR SDG wiens brood men eet diens woord men spreekt
Uit het stuk van Rotgers:

Wageningen UR (WUR) splitste in 2025 uit welke bron welk aandeel heeft in de stikstof en fosfor in het regionale oppervlaktewater (open.overheid.nl/documenten/…) Dit onderzoek laat zien welk aandeel van de stikstof en fosfor afkomstig is van de landbouw en van de bemesting. En welk aandeel komt uit bodemprocessen die de landbouw niet worden aangerekend. Wageningen UR rekent ook de stikstof- en fosforaanvoer met het inlaatwater mee. Het aandeel dat WUR toerekent aan de landbouw komt daarmee fors lager uit dan het aandeel dat het PBL toerekent aan de landbouw. Zie figuur.

Rotgers beweert dat in het WUR onderzoek de bodemprocessen niet bij de landbouw worden opgeteld. In het WUR onderzoek worden de aandelen uit bodemprocessen echter wel bij de landbouw opgeteld (zie afbeelding, voor de gele arcering).

De uitsplitsing in het stuk van Rotgers is door haar zelf gemaakt.

(klik om te vergroten)

@GJ Bosch Ik kan je niet helemaal volgen, Gert

Volgens mij heeft Geesje het over het ontbreken van N uit bodemprocessen enz bij de CLO grafiek. Kun je even wat verduidelijken waar je op doelt in het artikel, Zoals ik het lees wordt niet het rapport van WUR bekritiseerd maar het CLO grafiek op basis van pbl data. Maar licht eens toe, wat je bedoelt.
Jawis (@Jawis)
@John Spithoven ik denk dat bosch rotgers weer even wil beschadigen, maar nu niet meer weet wat te doen.
Wat was precies de bedoeling @GJ Bosch ?
+1
@John Spithoven Gert is de dubbel van Jos die gelooft het ook allemaal we wat er wordt opgelepeld door PBL en Rivm en natuurlijk heilig geloof in de frauduleuze KLW
+1
@jan-cees
Quote:
die gelooft het ook allemaal we wat er wordt opgelepeld door PBL en Rivm en natuurlijk heilig geloof in de frauduleuze KLW

Ik denk of weet zeker dat het gros van de boeren, beleidsmakers en politici dat inderdaad doet. Zonder nadenken zwaaien met passages uit rapporten van bovengenoemden. En dan raak je in een onoverzichtelijke beleidsmatige puinhoop waar onbenullen de koers bepalen.
+26
verwijderd
@GJ Bosch Ik raad je aan het volledige rapport te lezen. De tabel die je opvoert betreft de post 'Uit- en afspoeling landbouwgronden'. Dit is een verzamelpost van emissies die wel en niet uit de landbouw afkomstig zijn. Niet verwarren dus met 'afkomstig uit de landbouw'. Check de definitie van 'Landbouwbijdrage' (bijv. pag. 10 van het rapport). Gr. Geesje Rotgers
+1
Quote Reactie van @G. Rotgers:
Check de definitie van 'Landbouwbijdrage' (bijv. pag. 10 van het rapport)

Het aandeel van de landbouw moet dus aan de hand van het begrip “landbouwbijdrage” worden bepaald. Dat wist ik niet, want dat blijkt niet uit jouw stuk.

Dan is het inderdaad vreemd dat het PBL daar van alles bij optelt. Dat is mij nu duidelijk.

Maar als het jou om het begrip “landbouwbijdrage” gaat, dan begrijp ik de figuur die jij aan de hand van het WUR-rapport hebt gemaakt niet. In hoofdstuk 3.2 van het WUR-rapport staat namelijk dat de landbouwbijdrage wordt bepaald exclusief de “de gebiedsvreemde bronnen”. En die “gebiedsvreemde bronnen” neem jij wel mee in die figuur, waardoor het aandeel landbouw veel lager uitkomt. Jij komt uit op 22%, tegenover ongeveer 37% (22 gedeeld door 1-0,41) als je de “gebiedsvreemde bronnen” er buiten laat.

*0,41 is het aandeel “gebiedsvreemde bronnen” in de figuur

open.overheid.nl/documenten/…
@G. Rotgers “het volledige rapport te lezen”: er moet hier nog gewerkt worden ook 😅
Heel interessant te zien waar nitraat en fosfaat vandaan komen en hoe aandelen berekend worden. Als individueel bedrijf kun je er niet veel mee.
Cijfers van waterlopen waar van meerdere bedrijven in komt kun je hooguit gebruiken om een hele sector aan te pakken.
In België werken ze al enkele jaren met nitraatmetingen per perceel, is dat niet zinvoller om het probleem gericht aan te pakken?
[@Grove
-1H
+3
jan 10 (@jan 10)
Komt er dus op neer dat pbl alle stikstof /fosfaat water aanvoer, vanuit buitenland enz van buiten landbouw toerekent aan landbouw en daardoor een verdubbeling van de vervuiling aan geeft.
Dus nv gebieden ,bufferstroken en derogatie intrekken is gebaseerd op bewust verkeerde informatie van pbl....
@jan 10 femke wiersma zij weer in debat weer dat niet klopte of moet over iets anders zijn volgens haar was 31 %

Ipv 20 % maar ook geen 40% dus
@bio boer Op pagina 38 kaartjes op waterschapsniveau met % landbouwbijdrage
@GJ Bosch dat lijkt wel weer erg hoog
@GJ Bosch Het is beter bijlage 5 te nemen. Daar wordt een indeling gemaakt van de 65 hydrologische deelgebieden. Bijv Rivierengebied oost landbouw bijdrage (uit en afspoeling, mee mesten en erf) 24 % voor stikstof tov het totaal. Dus concentraties N in het oppervlakte water zijn volgens het model voor 24 % afkomstig uit de landbouw. We willen toch naar gebiedsgericht beleid?
@John Spithoven zie dat hier niet terug
Rechts zijn die gebieden toch

(klik om te vergroten)

Quote Reactie van @John Spithoven:
Het is beter bijlage 5 te nemen. Daar wordt een indeling gemaakt van de 65 hydrologische deelgebieden. Bijv Rivierengebied oost landbouw bijdrage (uit en afspoeling, mee mesten en erf) 24 % voor stikstof tov het totaal. Dus concentraties N in het oppervlakte water zijn volgens het model voor 24 % afkomstig uit de landbouw. We willen toch naar gebiedsgericht beleid?

Jouw berekening klopt niet. Als je de landbouwbijdrage wilt berekenen dan moet je de externe bronnen aftrekken van het totaal:

Voor Rivierenland-oost: (268 + 13 + 17) / (1209 - 346 - 80 - 6) = 38%

Definitie landbouwbijdrage staat in hoofdstuk 3.2

open.overheid.nl/documenten/…
@GJ Bosch heeft aandeel landbouw niet vooral te maken met omgeving stedelijk gebied zal aandeel landbouw minder worden

Maar zegt niks over over de norm overschrijding en de kwaliteit van water
Quote Reactie van @bio boer:
heeft aandeel landbouw niet vooral te maken met omgeving stedelijk gebied zal aandeel landbouw minder worden

In een bijlage bij de brief over de aanwijzing van nv gebieden (5-12-23) staat precies beschreven hoe de landbouwbijdrage moet worden uitgerekend

open.overheid.nl/documenten/…

Pagina 3 bij punt C
+2
verwijderd
@John Spithoven Bijlage 5 geeft een compleet overzicht op gebiedsniveau, inclusief N en P aangevoerd met het water (inlaatwater).
@G. Rotgers klopt Geesje
Zie screenshot

Voetnoot, zoals Gert aan geeft , wordt van het totaal afgetrokken.

Maar is dit terecht als dit water wel door je sloot stroomt en dus in de N totaal meting zit?

(klik om te vergroten)

@John Spithoven En nog meer bijzonder is:

WUR telt hier inlaat buitenland water, gebiedsvreemde bronnen en inlaat rijkswateren van het totaal gemodelleerde resultaat af.

Terwijl voor beoordeling eutrofiëring we tegen Brussel zeggen dat onze kust wateren potentieel eutrotroof en eutrofiëring hebben.

Nu komt dat zeker weer beter uit voor de beeldvorming......
@John Spithoven meemesten sloten en historische mestgiften?
+3
verwijderd
@John Spithoven Bijlage 5 geeft de herkomst van N en P in een specifieke regio aan. Inlaatwater telt bij een aantal waterschappen (bij andere niet) mee bij gebiedsgerichte maatregelen. Is politieke keuze. Voor het kwantificeren van de agrarische wateropgave tellen alleen de binnenlandse emissiebronnen en worden 'overige bodemprocessen' zonder dit te motiveren toegerekend aan de landbouw (Compendium). Een politieke keuze waar de politiek niet over heeft besloten. Voor het mestbeleid worden de landbouwbronnen en overige bodembronnen gesplitst en het inlaatwater niet meegeteld (NV-gebieden / Aandachtsgebieden landbouw). Ook de methodiek waarmee de nutriëntenbeoordeling plaatsvindt, verschilt per ministerie, per beleid en soms per provincie.

Zie onderstaand kaartje met aandachtsgebieden stikstof voor de landbouw. Een groot deel in het groen. Het gaat om het halen van de normen (die door het ene waterschap wél gecorrigeerd worden voor stikstof waar de landbouw niks aan kan doe, door het andere waterschap niet. Er zijn plekken waar de normen per definitie niet gehaald kunnen worden vanwege de hoge achtergrondbelasting).

(klik om te vergroten)

@G. Rotgers “ Er zijn plekken waar de normen per definitie niet gehaald kunnen worden vanwege de hoge achtergrondbelasting).”

Dat vinden ambtenaren superleuk. Net als bij N beleid.
+1
@G. Rotgers maarrrr Geesje
Voor de rapportage naar Brussel vegen we alles op een hoop , en krijgt de landbouw een percentage toebedeeld gekregen op onjuiste wijze vastgesteld.
Zie screenshots

(klik om te vergroten)

(klik om te vergroten)

+3
@G. Rotgers Ik zit zelf in de Achterhoek, en zoals het plaatje laat zien is het water uit Duitsland het probleem. In de Achterhoek komt het water uit Dld binnen, en gaat tussen Zutphen en Arnhem de IJssel in. Waterschap heeft analyse van dit water, en het blijkt dat alle water smeriger de Achterhoek binnen komt dan het verlaat. We maken als Achterhoek het water schoner.
+6
casev2 (@casev2)
@jan 10 vandaag tijdens het schaatsen weer door hele velden van ganzenstront moeten rijden. Dat zal over 365 dagen per jaar toch ook een leuke bemestingwaarde hebben wat direkt het water in valt...
Quote Reactie van @casev2:
ganzenstront

Wordt wel meegeteld, bij overige diffuse bronnen in tabel hierboven
jan 10 (@jan 10)
Quote Reactie van @casev2:
vandaag tijdens het schaatsen weer door hele velden van ganzenstront moeten rijden. Dat zal over 365 dagen per jaar toch ook een leuke bemestingwaarde hebben wat direkt het water in valt...

Zal ook wel op het land vallen denk ik,gratis bemesting..
Kom net terug van week skiën,dacht namiddag ook ff te schaatsen,maar dooit hier alweer..
+1
@jan 10 als ganzen op het land schijten waar ze ook gevreten hebben , heb je geen gratis bemesting .
@casev2 Op mijn perceel veengrond is het grasland bezaaid met die groene streepkeutels met wit puntje.. Ik denk/ik weet niet of die keutels ook virus uit kunnen stoten/dampen,.. Maar je zal er maar een stal met kippen vlakbij hebben,. Al zullen al die ademende keeltje/longen al genoeg zijn voor griep..
+1
Polder (@Polder)
Al met al is het behoorlijk complex. Ik vertrouw meer op eigen meting en die zei in juni na eerste regen van betekenis voor N opeens een zeer forse verhoging. Terwijl er nul uit of afspoeling was, regenwater zat niet dieper dan 1 cm. Voor P maakte het niet veel uit, deze was in droge tijden ook aldoor redelijk, dus kwel of inlaat water? als het inlaat water en of kwel was waarom was N dan amper aanwezig?
Heeft het weer invloed op N? hoeveel??
aantal septictanks en waar is niet of tekort in beeld. Net als bootjes.
Waar meet men? Stonden voor naar zegen kaderrichtlijn water te meten in einde kopsloot. Naast particulier woonhuis. septictank??. je moet minstens in doorstromend water meten. is er een monstername protocol? Wie controleert dit?
@Polder zomers zijn de waardes altijd hoger dacht ik kan niet gewoon van mineralisatie komen
Polder (@Polder)
@bio boer volgens mij wordt er ook alleen in de zomer gemeten, of voornamelijk.
Maar kijken ze dan ook naar het weer en of drains lopen of er afspoeling is? . Ik denk van niet en het weer heeft wel invloed, onweer nog meer.
+1
@Polder Volgens het waterschap hier is het de last uit het eerste rioolwater na regen, na een langere droge periode is het rioolwater sterk geconcentreerd, en kan de zuivering deze plotselinge grote aanvoer niet aan, met als gevolg directe lozing, of onvoldoende zuivering.
+1
Is het niet betreurenswaardig dat we als boeren denken te moeten discussiëren over getallen in een rapport?
Hebben we echt alle bronnen en factoren in beeld die bepalend zijn voor concentraties op microniveau?
+3
@erik-vanhal
Quote:
Hebben we echt alle bronnen en factoren in beeld die bepalend zijn voor concentraties op microniveau?

Ik denk nog niet half. Maar het onbenullenlegioen wil dat ook niet weten want de boeren werken zo trouw mee aan het modellenbeleid. Wegens gebrek aan meetbaar resultaat betekent dat verdergaande sanering om niks.
De conclusie is dus dat zowel het Compendium voor de Leefomgeving als Geesje Rotgers op een verkeerde manier de landbouwbijdrage hebben uitgerekend. Het Compendium rekent ten onrechte de bodemprocessen (waaronder kwel) mee, en Rotgers betrekt ten onrechte de inlaat van water uit het buitenland enz mee.

Waar het Compendium uitkomt op een landbouwbijdrage van 52% en Rotgers op een bijdrage van 22% is het Juiste Antwoord 37%
@GJ Bosch minister zegt 31 % 😆
+3
@GJ Bosch volgens je oud studiegenoten bij WUR.

Maar

Die laten een gedeelte van het N totaal weg om op die manier het relatief deel van de landbouw bijdrage om hoog te werken.
Dat kan een keuze zijn

Maar wees dan ook consequent en zeg richting Brussel dat de landen rapportage niet klopt , dat de landbouw bijdrage lager is maar door het weglaten van buitenlandse bronnen en gebiedsvreemd water het relatief aandeel een vertekend beeld geeft.

En dan breng je Roswall ook niet in verlegenheid met haar brief die in feite niet klopt.
+3
We worden gepiepeld. Het enige antwoord is naar de rechter en de rekenaars aanklagen en een schadeclaim
@Farmerbn Kansloos. Het heeft geen zin gedane zaken te willen keren. Derogatie is verprutst.
@Farmerbn hoe doet Frankrijk het ? Wat is daar aandeel landbouw wat valt daar onder ?

Is wel super hoe openbaar alles is in Nederland vraag mij af of dat overal zo openbaar is ?
@bio boer zou het niet weten. En wil het niet weten. Hier geen gezeik over.
stichtingagrifacts.nl/stikstofaandeel-landbouw-in-…

Ook in dit artikel van Rotgers wordt de landbouwbijdrage (stikstofaandeel landbouw in het oppervlaktewater) op een verkeerde manier uitgerekend.
+1
@GJ Bosch Gebruik jij het woord verkeerd omdat de gebruikte methode jou niet bevalt of is de juiste methode gedefinieerd?
Quote Reactie van @erik-vanhal:
Gebruik jij het woord verkeerd omdat de gebruikte methode jou niet bevalt of is de juiste methode gedefinieerd?

open.overheid.nl/documenten/…

Op pagina 3 onder punt C is de methode te vinden waarmee de landbouwbijdrage moet worden uitgerekend:

-Voor de bepaling van de landbouwbijdrage wordt uitgegaan van de bepaling van de actuele
belasting uit bemesting, historische belasting uit bemesting, erfafspoeling en de belasting
door het mestverlies naar sloten. Hierbij is het CDM-advies “Spoedadviesaanvraag
nutriënten-verontreinigde gebieden” 8 op hoofdlijnen gevolgd.

- Voor de bepaling van de landbouwbijdrage wordt de bijdrage van de glastuinbouw niet
meegerekend in de belasting vanuit de landbouw, omdat de maatregelen in de
derogatiebeschikking niet zien op de glastuinbouw. Tevens wordt het niet meegerekend in
het bepalen van de totale nationale belasting vanuit het oppervlaktewater, omdat dit
anders de invloed van uit andere bronnen kan maskeren.

-Buitenlandse belasting en inlaat rijkswateren worden buiten beschouwing gelaten bij het
bepalen van de totale belasting van het oppervlaktewater (zoals in de Nitraatrapportage
2020 is gedaan). Er wordt dus gewerkt met een totale nationale belasting.
+1
@GJ Bosch Beste Gert
Het volgende rapport, het 7de actie programma nitraat zal je wel kennen.

open.overheid.nl/documenten/…

van pagina 33 tot en met 43 wordt het grond en oppervlakte water dossier uitgelegd en gemonitord. Kun je mij aangeven waar in dit rapport (dat naar Brussel is gestuurd) er een correctie heeft plaats gevonden op bijdragen van N uit rijkswateren, buitenland en gebiedsvreemd water?

Want, het lijkt er op dat Nederland iets anders doet dan dat ze communiceert met Brussel. Ik ben zeer benieuwd naar je kennis.
@John Spithoven moet die even navragen aan ze matties van WUR voor die antwoord geeft.
Quote Reactie van @John Spithoven:
Want, het lijkt er op dat Nederland iets anders doet dan dat ze communiceert met Brussel

Ik begrijp waar je naar toe wilt: in figuur 7 in het 7e actieprogramma is de belasting van het oppervlaktewater uit het buitenland meegenomen. En op grond daarvan zou kunnen zeggen dat je het buitenland ook moeten meenemen bij de aanwijzing van de NV gebieden.

Daar staat tegenover dat LNV zich bij de aanwijzing van de NV gebieden beroept (*) op de Nitraatrapportage 2020 die ook in Brussel bekend is (**), waar men het heeft over binnenlandse bronnen, en waar het buitenland dus niet wordt meegenomen.

Dus wat dat betreft is LNV niet consequent.

(*) open.overheid.nl/documenten/…, blz. 3 onder C derde streepje)
(**) rivm.nl/bibliotheek/rapporten/…, figuur 6.1 en 6.2, blz.179
@GJ Bosch Dan zijn we het eens!

« Terug naar discussielijst

Deel ook jouw kennis en inzicht

Hebben de thema's landbouw , stikstof en pbl geen geheimen voor jou? Dan kunnen we jouw kennis en inzicht goed gebruiken! Of je nu actief bijdraagt door foto's, video's, topics of reacties te plaatsen, of je zorgt er middels de stemknoppen voor dat de beste reactie naar boven borrelt.. Jouw kennis en inzicht m.b.t. de melkveehouderij kunnen deze site nét dat beetje beter maken. Maak ook een (gratis) account aan!

REACTIES
53
DEELNEMERS
19
WEERGAVES
4.489
TREFWOORDEN